Allah verdiği nimeti geri alır mı?

 

Soru: Allah-u tealaya yönelik en yanlış suizanlardan biri de, verdiği nimeti geri alır diye düşünmektir… Evet Allah nimet verendir. Eksiltir azaltır imtihandır. Bu söz doğruysa şunu nasıl yorumlamalı: İnsanın manevi bir makama yükselmesi de bir nimettir. Peki bu makamdan düşmesi de nimetin geri alınması demek değil midir? O zaman bu en üstteki söz doğru bir söz değil midir?

---

1. “Allah verdiği nimeti geri alır” suizannı neyi hedef alıyor?

Burada kastedilen şudur: Allah’ın kuluna lütuf ve keremle verdiği bir nimeti, kulda bir kusur yokken keyfî biçimde geri alacağına inanmak. Bu düşünce; Allah’ın rahmetine, adaletine, hikmetine gölge düşürür. Kur’an çizgisi nettir: “Allah, bir kavme verdiği nimeti, onlar kendilerindeki hâli değiştirmedikçe değiştirmez.” (Enfâl 53) Yani nimetin alınması sebepsiz, keyfî ve zulüm gibi düşünülürse bu suizandır.

---

2. Manevî makam bir nimet midir?

Evet, şüphesiz nimettir. Hatta maddî nimetlerden daha ağır bir nimettir. Ama burada kritik ayrım geliyor. 

---

3. Manevî makam “mülk” mü, “emanet” mi?

Manevî makam: Sahip olunan bir mülk değildir. Taşınan bir emanettir. Tasavvuf büyükleri bu yüzden der ki: “Makam, sana verilmiş bir ödül değil; seninle imtihan edilen bir yüktür.” Yani: Makam verildiğinde imtihan başlar. Makam korunmazsa imtihan kaybedilir. 

---

4. Makamdan düşmek nimetin geri alınması mıdır?

Hayır – en kritik nokta burası. Makamdan düşmek çoğu zaman: Nimetin geri alınması değil, Kulun nimeti taşıyamaması sebebiyle emanetin geri çekilmesidir. Bu, şu anlama gelir: Allah verdiği nimeti zulmen geri almaz; kul, nimetin şartlarını bozunca, nimetin hikmeti ortadan kalkar. Bu yüzden Kur’an’da şöyle denir: “Eğer şükrederseniz artırırım; nankörlük ederseniz azap vardır.” (İbrahim 7) Şükür burada sadece dil değil: edep, istikrar, tevazu, haramdan sakınma, kendini bir şey sanmamadır.

---

5. Peki “düşüş” bazen rahmet olabilir mi?

Evet. Bu çok derin bir noktadır. Bazı düşüşler: cezalandırma değil, korumadır. Çünkü kul: makamda kalırsa helak olacak, kibirlenip tamamen kopacak, nefsine mağlup olacaksa… Allah onu aşağı indirir ama kendine daha yakın tutar. Tasavvufta buna: “Sûret düşer, sır korunur.” denir. 

---

6. O hâlde en baştaki söz yanlış mı?

Hayır, doğru ama eksik anlaşılırsa yanlış yere gider. Doğru hâliyle şöyle okunmalı: “Allah, kuluna lütfuyla verdiği nimeti keyfî olarak geri almaz; ancak nimetin şartları bozulursa, o nimet artık nimet olmaktan çıkar.” Manevî makam: korunursa nimettir, taşınamazsa fitnedir, fitne olunca kaldırılması rahmettir.

---

7. Son cümle (meseleyi kilitleyelim)

Allah’tan düşüş değil, kuldan çözülme olur. Allah nimeti geri almaz; kul nimetten düşer. Ve bazen: yükselmek nimet, düşmemek daha büyük nimettir.