Sâlik İstikamet Peşinde Olur

Sülûkün sonu, yolun sonu değildir. Sâlik için asıl mesele, elde ettiği hâli korumak değil, kulluğunu güzelleştirmektir. Çünkü insanın bir makama ulaşması değil, o makamda nefsine karşı nasıl durduğu önemlidir.

Sâlik, bundan sonra kendisini başkalarından üstün görmemeli; aksine Allah'ın kulları arasında kendisini en muhtaçlardan biri bilmelidir. Kendisine hizmet verilirse onu nimet, geri planda bırakılırsa onu terbiye, övülürse onu imtihan, kınanırsa onu nefis muhasebesi için bir fırsat bilmelidir.

Bir başkasına kendisinden fazla iltifat edildiğinde kalbine kıskançlık düşürmemeli; bir başkası öne çıkarıldığında nefsinin “Ben neden değilim?” sorusuna kapılmamalıdır. Çünkü sâlikin aradığı insanların nazarı değil, Allah'ın rızasıdır.

Kendisine keşifler, kerametler veya birtakım hâller verilse bile bunlarla övünmemeli; hiçbir şey zuhur etmese de ibadetinden, zikrinden ve hizmetinden geri durmamalıdır. Hâl değişebilir, fakat kulluk değişmez.

Mürşidine karşı edebini muhafaza etmeli, onun terbiyesinden istifade etmeli; verilen hizmeti küçümsememelidir. Fakat bütün bunların üzerinde Allah'ın Kitabı ve Resûlü'nün sünneti vardır. Sâlikin yolu, şeriatın dışına çıktığı anda yol olmaktan çıkar.

Tevekkülü tembellik, rızayı zulme boyun eğmek, teslimiyeti aklı ve iradeyi terk etmek zannetmemelidir. Helâlinden çalışmalı, üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmeli, tedbirini almalı; sonra kalbini Allah'a bağlamalıdır.

Sülûkten sonra sâlikin en büyük vazifesi, hâlini halka göstermek değil, hâlini Allah için muhafaza etmektir.

Yolun başında insan günahından korkar; yol ilerledikçe ameline güvenmekten de korkar. Başlangıçta başkalarının kusurunu görür; kemale yaklaştıkça kendi nefsinin kusurlarını görmeye başlar.

Bunun için sâlik her gün nefsini hesaba çekmeli, zikrini ve ibadetini sürdürmeli, dilini gıybetten, kalbini kibir ve hasetten, gözünü haramdan, elini zulümden korumalıdır.

Çünkü sülûkün meyvesi keramet değil, istikamettir; makam değil, kulluktur; şöhret değil, ihlâstır; üstünlük değil, hizmettir.

Ve sâlik ömrünün sonuna kadar şu endişeyi taşımalıdır:

“Rabbim benden razı mı?”

Bu soru kalpte canlı kaldığı müddetçe yolculuk devam eder.