YILLIK NAFİLE NAMAZLAR

Teravih Namazı ve Mübarek Gecelerde Kılınan Nafile Namazlar

Giriş

İslam'da farz namazlardan sonra Allah'a yaklaşmanın en önemli yollarından biri nafile ibadetlerdir. Nafile namazlar, farz ibadetlerde meydana gelen eksiklikleri tamamlayan, kulun manevî derecesini yükselten ve Allah'ın rızasını kazanmaya vesile olan ibadetlerdir.

Nafile namazlar; 

— Günlük,

— Haftalık,

— Yıllık,

— Sebebe bağlı olmak üzere çeşitli kısımlara ayrılır. Yıllık nafile namazlar ise özellikle Ramazan ayında ve faziletli gecelerde eda edilen ibadetlerdir.

---

I. TERAVİH NAMAZI

1. Teravih Namazının Tanımı

"Terâvih" kelimesi, Arapça tervîha kelimesinin çoğuludur. Sözlükte: Dinlenmek, İstirahat etmek anlamına gelir. Namaza bu ismin verilmesinin sebebi, her dört rekâttan sonra bir miktar dinlenilmesidir. Teravih namazı, Ramazan ayına mahsus olan ve yatsı namazından sonra kılınan sünnet-i müekkede bir namazdır.

---

2. Teravih Namazının Hükmü

Hanefî, Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinin cumhuruna göre: Teravih namazı sünnet-i müekkededir. Hz. Peygamber (s.a.v.) birkaç gece ashabıyla cemaatle kılmış, daha sonra farz olur endişesiyle sürekli cemaatle kıldırmamıştır. Onun vefatından sonra bu endişe ortadan kalkınca, Ömer b. el-Hattâb döneminde cemaatle kılınması yeniden düzenli hâle getirilmiştir.

---

3. Teravih Namazının Delili

Hz. Peygamber (s.a.v.) buyurmuştur: "Kim inanarak ve sevabını Allah'tan bekleyerek Ramazan gecelerini ibadetle ihya ederse geçmiş günahları bağışlanır." (Buhârî, Müslim)

Bu hadiste geçen "Ramazan gecelerini ihya etmek" ifadesinin en önemli uygulaması teravih namazıdır.

---

4. Teravih Namazının Vakti

Teravih namazı; Yatsı namazından sonra, Vitir namazından önce kılınır. Vitirden sonra kılınması da caiz görülmekle birlikte sünnete uygun olan, vitirden önce kılınmasıdır. Teravihin vakti Ramazan hilalinin görülmesiyle başlar ve Ramazan'ın son gecesine kadar devam eder. Bayram gecesi teravih kılınmaz.

---

5. Teravih Namazının Rekât Sayısı

Cumhurun görüşüne göre: 20 rekâttır. Bu uygulama; Hz. Ömer, Hz. Osman, Hz. Ali (r.a.) dönemlerinde de devam etmiş ve ümmet arasında yaygınlık kazanmıştır. Bazı çağdaş âlimler Hz. Peygamber'in gece namazlarına dayanarak sekiz rekât görüşünü savunmuşlarsa da, İslam ümmetinin asırlardır uyguladığı şekil yirmi rekât olmasıdır.

---

6. Teravih Namazının Kılınış Şekli

Teravih; İkişer rekât, Dörder rekât olarak kılınabilir. Hanefî mezhebinde iki rekâtta bir selâm vermek daha faziletlidir. Her dört rekâttan sonra kısa bir dinlenme yapılması müstehaptır.

---

7. Teravih Namazının Sünnetleri ve Mendupları

Teravihte dikkat edilmesi gereken edepler şunlardır: Cemaatle kılmaya özen göstermek. Kur'ân-ı Kerîm'i huşû içinde dinlemek. İmamı acele ettirmemek. Namazı vakar ve sükûnet içinde eda etmek. Her dört rekâtta kısa bir dinlenme yapmak. Ramazan boyunca hatimle teravih kılınmasına imkân varsa buna iştirak etmek.

---

II. REGAİP GECESİ NAMAZI

Receb ayının ilk cuma gecesi "Regaip Gecesi" olarak bilinmektedir. Bu gecenin faziletine dair bazı rivayetler bulunmakla birlikte, bu geceye mahsus belirli rekât ve belirli sûrelerle kılınacak özel bir namazın sünnet olduğuna dair sahih bir hadis yoktur. Bu sebeple dört mezhep âlimlerinin çoğunluğu, "Regaip namazı" adıyla belirli bir namazın sünnette sabit olmadığını ifade etmiştir.

Ancak kişi bu geceyi; Teheccüd, Kaza namazı, Mutlak nafile namaz, Dua ve istiğfar ile değerlendirebilir.

---

III. MİRAC GECESİ NAMAZI

Mirac gecesi, Hz. Peygamber'in (s.a.v.) Allah'ın izniyle semaya yükseltildiği mübarek gece olarak kabul edilir. Ancak bu geceye mahsus belirli rekâtlı bir namazın sünnette sabit olduğuna dair sahih rivayet bulunmamaktadır. Bu gece; Nafile namaz, Kur'an tilaveti, Salavat, Dua, Tefekkür ile ihya edilebilir.

---

IV. BERAT GECESİ NAMAZI

Şaban ayının on beşinci gecesi Berat Gecesi olarak bilinmektedir. Bu gecenin faziletine dair hadisler bulunmakla birlikte; "Yüz rekât", "on rekât", "altı rekât" gibi belirli şekillerde kılınması gerektiğini bildiren rivayetlerin büyük çoğunluğu hadis âlimleri tarafından zayıf veya mevzu kabul edilmiştir. Bu sebeple belirli bir "Berat gecesi namazı" sünnet olarak kabul edilmez. Ancak kişi mutlak nafile namaz kılabilir.

---

V. KADİR GECESİ NAMAZI

Kadir Gecesi, Kur'an-ı Kerîm'in indirilmeye başlandığı gecedir. Kur'an'da: "Kadir Gecesi bin aydan hayırlıdır." (Kadir Sûresi) buyurulmuştur. Hz. Peygamber (s.a.v.) son on gecede ibadetini artırmış ve ümmetini de buna teşvik etmiştir. Ancak Kadir Gecesi için belirli rekât ve belirli sûrelerle kılınması gereken özel bir namaz sahih hadislerle sabit değildir.

Bu gece; Teheccüd, Nafile namaz, Kur'an, Zikir, Dua ile değerlendirilmelidir. En faziletli dualardan biri: "Allah'ım! Sen affedicisin, affetmeyi seversin; beni de affet." şeklindeki duadır.

---

VI. TAHİYYETÜ'L-MESCİD NAMAZI

Tanımı

Tahiyyetü'l-Mescid, bir mescide girildiğinde oturmadan önce Allah'a saygı ve mescide hürmet amacıyla kılınan iki rekât nafile namazdır.

---

Hükmü

Cumhura göre müekked sünnettir. Hz. Peygamber (s.a.v.) buyurmuştur: "Sizden biri mescide girdiğinde iki rekât namaz kılmadan oturmasın." (Buhârî, Müslim)

---

Kılınışı

İki rekât olarak kılınır. Herhangi bir vakit namazının sünneti veya farzı  kılınacaksa ayrıca Tahiyyetü'l-Mescid kılınmasına gerek kalmaz. Çünkü o namaz aynı zamanda Tahiyyetü'l-Mescid yerine de geçer.

---

Mekruh Vakitler

Namaz kılmanın yasak olduğu vakitlerde Tahiyyetü'l-Mescid kılınmaz. Bu durumda kişi oturabilir veya zikirle meşgul olur.

---

Yıllık Nafile Namazların Ortak Adabı

Yıllık nafile ibadetlerde şu esaslara dikkat edilmelidir: İhlâs ve samimiyetle kılınmalıdır. Farz ve vacip ibadetler ihmal edilmemelidir. Zayıf veya uydurma rivayetlere dayalı belirli rekât ve belirli sûre şartı gibi uygulamalar dinin kesin hükümleri gibi sunulmamalıdır. Nafile ibadetler, sünnette sabit şekilleriyle veya mutlak nafile olarak eda edilmelidir. Gösterişten uzak, huşû ve vakar içinde kılınmalıdır. 

Sonuç

Yıllık nafile namazlar içinde sünnetle en güçlü şekilde sabit olan ibadet Teravih Namazıdır. Bunun yanında mübarek geceler, belirli bir namaz şekline indirgenmek yerine; namaz, Kur'an tilaveti, zikir, dua, tevbe ve tefekkürle ihya edilmelidir. Böylece mümin, hem Hz. Peygamber'in sünnetine uygun hareket etmiş hem de bu mübarek zamanların feyz ve bereketinden en güzel şekilde istifade etmiş olur. Böyle bir yaklaşım, ibadetin özünü koruduğu gibi, sahih sünnet ile sonradan ortaya çıkan uygulamaların da birbirinden ayırt edilmesine yardımcı olur.