Sahtekar Şeyhler

 

Seyyid Abdülkādir-i Geylânî hazretleri, daha 12. yüzyılda tasavvufun bir ticaret, nüfuz ve makam kapısı haline getirileceğini öngörmüş ve eserlerinde sahte şeyhler, yol kesiciler (guttâ-i tarîk) ve sahtekarlar hakkında çok sert uyarılarda bulunmuştur.

Onun Fütûhu'l-Gayb, El-Fethu'r-Rabbânî ve Sırru'l-Esrâr gibi başucu eserlerinde zikrettiği sahte şeyh uyarıları ve bu kişilerin belirgin özellikleri şunlardır:

1. Şeriatı Hafife Alıp "Hakikat" Taslarlar

Geylânî hazretlerine göre en tehlikeli sahte şeyh tipi, ibadetleri terk eden veya esneten, buna kılıf olarak da "Biz hakikate ulaştık, şeriat kabuktur" diyenlerdir.

— Uyarısı: "Şeriatın yasakladığı bir şeyi helal kılan veya farzları önemsiz gören kimse mürşid değil, zındıktır. Uçtuğunu görseniz bile ona tabi olmayın."

— Ölçüsü: Şeriat terazisine uymayan hiçbir "hal", "keşif" veya "keramet" kabul edilemez.

2. Dini Dünyalığa ve Paraya Tahsil Ederler

Sahte şeyhlerin en büyük amacı müridlerin sırtından geçinmek, güç, servet ve makam elde etmektir.

— Uyarısı: "Sizden para toplayan, mülkünüze göz diken, dünyalık menfaat peşinde koşan hocalardan yırtıcı hayvandan kaçar gibi kaçın. Onlar Allah’ın değil, kendi nefislerinin davetçileridir."

— Ölçüsü: Gerçek mürşid Hz. Ebû Bekir ve Hz. Osman misali verendir, alan veya dervişi sömüren değil.

3. Kendilerini Kusursuz ve Kibirlere Müstağrak Gösterirler

Gerçek mürşidler her an kusurunu gören ve tevazu sahibi kimselerken, sahteler kendilerini hatasız ilan eder ve müridlerinden mutlak bir "şahısperestlik" talep ederler.

— Uyarısı: "Kendini beğenen, büyüklük taslayan ve müridlerini kul köle gibi gören kimse şirke düşmüştür. O, insanları Allah’a değil, kendi nefsine tapınmaya çağırıyordur."

— Ölçüsü: Mürşid, müridi kendine değil, doğrudan Allah ve Resulü'ne bağlayan bir köprüdür. Köprüye takılıp kalan yolda kalır.

4. Keramet ve Rüya Avcılığı Yaparlar

Sahte yapılar, İslamın emirleri yerine sürekli rüyalar, gizemli hikayeler, uçma-kaçma menkıbeleri ve keramete dayalı bir algı yönetimi yaparlar.

— Uyarısı: "Şeytan da havada uçabilir, su üstünde yürüyebilir. Ölçü keramet göstermek değil, istikamet üzere (sünnete uygun) yaşamaktır." 

— Ölçüsü: En büyük keramet, ahlakın güzelleşmesi ve her an sünnet üzere kalabilmektir.

5. Müjdeci ve Rehavet Vericidirler (Yalancı Şefaat vaatleri)

Müridlerini el üstünde tutmak ve bağlılıklarını sürdürmek için onlara durmadan sahte cennet müjdeleri verir, günah işleseler bile şeyhin onları kurtaracağı yalanını söylerler.

— Uyarısı: "Peygamber Efendimiz (s.a.v.) kızı Fatıma’ya 'Babanın peygamber oluşuna güvenme, amel işle' demişken, hangi şeyh müridine hesapsız cennet vaat edebilir? Bu açıkça Allah ile aldatmaktır."

— Ölçüsü: Korku ve ümit (havf ve reca) dengesi korunmalıdır. Kul her an imanını kaybetme korkusuyla salih amel işlemeye devam etmelidir.

---

Salikler İçin Hayati Tavsiye

Seyyid Abdülkādir-i Geylânî’nin sahte şeyh tuzağına düşmek istemeyen bir salike tavsiyesi çok nettir:

"Bir kimseye bağlanmadan önce onun gizli ve açık hayatını Kur'an ve Sünnet süzgecinden geçirin. Eğer uyuşmuyorsa, o kişiyi hemen terk edin. Unutmayın ki, cahil ve fasık bir rehberin peşine düşen, uçuruma yuvarlanmaya mahkumdur."