Namazın sünnetleri

 

Namazın sünnetleri, Efendimiz'in (s.a.v.) namazın rükünleri dışında yaptığı, namazın kemalini artıran ve sevabını çoğaltan uygulamalardır. Dört mezhep arasında sünnetlerin sınıflandırılması ve bazı detaylarda farklılıklar vardır.

Aşağıda namazın sünnetlerini dört mezhebe göre kategorize ederek hazırladım:

---

Namazın Sünnetleri (Mezheplere Göre Genel Bakış)

Mezhepler, namazın içindeki sünnetleri önem derecesine göre farklı isimlendirirler. Örneğin Şafiiler bunları "Eb'ad" (terk edilince sehiv secdesi gerektiren) ve "Hey'et" (terk edilince bir şey gerekmeyen) olarak ikiye ayırırken, Hanefiler müekked ve gayri müekked olarak ayırır.

1. Başlangıçtaki Sünnetler

* İftitah Tekbirinde El Kaldırmak: Dört mezhebe göre de sünnettir.

- Hanefi: Baş Parmaklar kulak yumuşağına değer.

- Şafii ve Hanbeli: Eller omuz hizasına kadar kaldırılır.

* Sübhâneke/İstiftah Duası: Tekbirden sonra okunan ilk dua sünnettir.

- Hanefi, Şafii, Hanbeli: Farz namazlarda okunur.

- Maliki: Kıyamda dua okumayıp doğrudan Fatiha'ya başlamak efdaldir.

2. Kıyam (Ayakta Durma) Halindeki Sünnetler

* Elleri Bağlamak:

- Hanefi: Göbek altına bağlanır.

- Şafii: Göğüs üstüne, kalbin soluna doğru bağlanır.

- Hanbeli: Göbek altına veya üstüne bağlanabilir.

- Maliki: Meşhur görüşe göre eller yana salınır (Sedl), ancak bağlamak (Kabz) da caizdir.

* Euzü-Besmele: Fatiha'dan önce Euzü çekmek sünnettir (Şafii'de Besmele Fatiha'dan bir ayet olduğu için farzdır).

* Amin Demek: Fatiha bitince "Amin" demek dört mezhepte de sünnettir. (Hanefi ve Maliki'de gizli, Şafii ve Hanbeli'de sesli namazlarda sesli söylenir).

* Zamm-ı Sure: Fatiha'dan sonra bir miktar Kur'an okumak Hanefilerde vacip, diğer üç mezhepte sünnettir.

3. Rükû ve Secde Sünnetleri

* Tekbirler: İntikal tekbirleri (rükûya ve secdeye giderken "Allahü Ekber" demek) sünnettir (Hanbeli'de vaciptir).

* Tesbihler: Rükûda "Sübhâne Rabbiye'l-Azîm", secdede "Sübhâne Rabbiye'l-A'lâ" demek sünnettir (Hanbeli'de birer kez söylemek vaciptir).

* Tahmid: Rükûdan doğrulurken "Semiallahu limen hamideh" ve "Rabbena leke'l-hamd" demek sünnettir.

* Secdede Uzuvların Durumu: Dirsekleri yerden ve yanlardan uzak tutmak, ayak parmaklarını kıbleye çevirmek.

4. Oturuş (Ka'de) Sünnetleri

* İlk Oturuş (Ka'de-i Ula): Üç ve dört rekatlı namazlarda ikinci rekat sonunda oturmak Hanefilerde vacip, diğer üç mezhepte sünnettir.

* Tahiyyat Duası: Okunması Hanefi ve Hanbeli'de vacip, Şafii ve Maliki'de sünnettir.

* Salli-Barik Duaları: Son oturuşta okunması Hanefi ve Maliki'de sünnet, Şafii ve Hanbeli'de (Peygamberimize salat kısmı) farzdır.

* Rabbena Duaları: Selamdan önce dua etmek sünnettir.

---

Tabloyu Tamamlayıcı Önemli Notlar:

1. Namazdan Çıkış (Selam): 

Hanefîlerde namazdan selam ile çıkmak vaciptir. Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelîlerde birinci selamı vermek namazın bir rüknüdür (farzdır), selam verilmezse namaz geçersiz olur.

2. Tâdil-i Erkân (Rükünleri tam yapmak):

Rükûda ve secdede vücudun tam sakinleşmesi Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelîlere göre Farz iken, Hanefîlerde en kuvvetli görüşe göre Vacip kabul edilir.

3. İmama Uyanın (Cemaatin) Okuması:

Hanefîlerde cemaat arkada hiçbir şey okumaz (mekruhtur). Şâfiîlerde cemaat de imamla birlikte Fatiha okumak zorundadır (farzdır). 

Bu tablo, namaz kılarken karşılaştığımız farklı uygulamaların her birinin sahih bir sünnet rivayetine ve müctehid imamların ilmi tercihlerine dayandığını açıkça göstermektedir.

---

Dikkat Edilmesi Gereken Bir Husus: Tadil-i Erkân

Namazın hareketlerini yerli yerince, vücut sakinleşene kadar bekleyerek yapmak (Rükûda, secdede ve aralarda); Şafii, Maliki ve Hanbeli mezheplerine göre Farz/Rükün, Hanefilere göre ise en kuvvetli görüşe göre Vaciptir. Bu yüzden sünnetlerden ziyade bu duraklamalara dikkat etmek namazın sıhhati için kritiktir.