İslam fıkhında namazın en yüksek mertebesi ve kulun Allah’a manen en yakın olduğu an olan Sücud (Secde) ve namazın oturuşları (Ka’deler), ibadetin sıhhati için hayati öneme sahiptir. Dört mezhebin (Hanefî, Şâfiî, Mâlikî, Hanbelî) usulüne göre bu konuları detaylandıralım.
Secde, Celse ve Ka’de Fıkhı
1. Sücud (Secde): Tanımı, Hükmü ve Delili
— Tanımı: Sözlükte "itaat etmek, eğilmek" demektir. Terim olarak; namazda alın, burun, eller, dizler ve ayak parmaklarını yere koyarak yapılan özel tazim halidir.
— Hükmü: Dört mezhebin ittifakıyla namazın bir rükün (farz) parçasıdır.
— Delili: "Ey iman edenler! Rükû edin, secde edin" (Hac, 77) ayeti ve Efendimiz'in (s.a.v.) "Yedi kemik (uzuv) üzerine secde etmekle emrolundum" hadis-i şerifidir.
2. Secdenin Yapılışı ve Organların Durumu
Secdenin geçerli olması için belirli uzuvların yere temas etmesi gerekir:
— Yüz (Alın ve Burun): Secdenin aslı alnın yere değmesidir.
* Hanefî: Alnın yere değmesi farz, burnun değmesi vaciptir. Özürsüz sadece alınla yetinmek mekruh; sadece burunla yetinmek (alın sağlamsa) caiz değildir.
* Şâfiî ve Hanbelî: Yedi uzvun (alın, iki el, iki diz, iki ayak) yere değmesi farzdır. Burnun değmesi sünnet/vacip arası değerlendirilir.
— Ellerin Kullanılması: Eller, yüzün iki yanına (hizasına) konur. Parmaklar bitişik ve kıbleye dönük olmalıdır. Dirsekler erkeklerde yanlardan ve yerden uzak tutulur; kadınlarda ise vücuda yapıştırılır.
3. Secde Şartları ve Mekan Özellikleri
— Sert Cisim Üzerine Secde: Secde edilen yerin, alnın ağırlığını hissedeceği kadar sert olması gerekir. Çok yumuşak yün veya pamuk üzerine, alın yerin sertliğini hissetmeden yapılan secde geçerli değildir.
— Alnı Eller Üstüne Koymamak: Bir özür yoksa kişinin kendi elleri üzerine secde etmesi mekruhtur. Ancak yer çok sıcak veya çok soğuksa, elbiseyi veya elleri siper etmek caizdir.
— Secde Yerinin Yüksekliği: Secde edilen yer, ayakların bastığı yerden çok yüksek olmamalıdır (Hanefîlerde yaklaşık 12-15 cm/bir tuğla boyundan fazla olması namazı bozar). Ancak cemaatin çokluğu gibi bir zaruret varsa daha yüksek yere de secde edilebilir.
4. Secdeden Kalkış ve İki Secde Arası Oturmak (Celse)
— Kalkış: Önce alın, sonra burun, sonra eller ve dizler yerden kaldırılır.
— Celse (İki Secde Arası Oturuş): İki secde arasında, vücut sakinleşecek kadar bir süre oturmak gerekir.
* Hanefî: Bu oturuş vacip/sünnet arası değerlendirilir ancak Tâdil-i Erkân (sükûnet) vaciptir.
* Cumhur (Şâfiî, Mâlikî, Hanbelî): İki secde arası tam oturmak bağımsız bir rükündür (farzdır).
5. Ka’deler (Oturuşlar) ve Çeşitleri
A. İstirahat Celsesi
İkinci secdeden sonra, henüz ayağa kalkmadan önce yapılan çok kısa oturuştur. Celsetu'l-Hafife adı da verilir.
— Şâfiî: Sünnettir, Peygamberimiz'in (s.a.v.) uygulamasıdır.
— Hanefî: Sünnet değildir, doğrudan ayağa kalkılır.
B. Ka'de-i Ûlâ (İlk Oturuş)
Üç veya dört rekatlı namazların ikinci rekatındaki oturuştur.
— Hükmü: Hanefîlerde vacip, diğer mezheplerde sünnettir.
— Miktarı: "Ettehiyyâtü" duasını okuyacak kadar süredir.
— Zamanı: İkinci rekatın secdeleri bittikten sonradır.
C. Ka'de-i Ahîre (Son Oturuş)
Namazın sonundaki oturuştur.
— Hükmü: Dört mezhebin ittifakıyla **farz (rükün)**dır.
— Miktarı: Teşehhüd (Ettehiyyâtü) okuyacak kadar bir süre oturmak farzdır.
— Şekli (Oturma Biçimi):
* İftiraş (Hanefî): Sol ayağı yere yatırıp üzerine oturmak, sağ ayağı dikmektir. Erkekler için sünnettir.
* Teverrük (Şâfiî ve Mâlikî): Son oturuşta kalçayı yere koyup ayakları sağ taraftan dışarı çıkarmaktır.
* Kadınlar (Hanefî): Her iki oturuşta da teverrük (ayakları sağa çıkarma) yaparlar.
Özet Not:
Secde, müminin miracıdır. Bu rükünlerdeki acelecilik namazın ruhunu zedeler. Özellikle secdede ayakların en az bir parmağının yere değmesi Hanefîlerde farzdır; eğer her iki ayak da secde boyunca havada kalırsa namaz geçersiz olur.
إرسال تعليق
İçinizde olan güzellik her zaman yazılarınıza ve dilinize aşkla dökülsün...