Şek Günü Orucu: Fıkhî Çerçeve, Sünnet ve Mezheplerin Yaklaşımı
İslâm fıkhında ibadetlerin vakti ve sınırları son derece hassastır. Ramazan orucu da başlangıcı ve bitişi kesin delile bağlanmış farz bir ibadettir. Bu bağlamda “Şek Günü” (Yevmü’ş-Şekk) meselesi, hem sünnet hem de mezhepler açısından net kurallara bağlanmıştır.
“Şek Günü” Nedir?
Şaban ayının 29. günü akşamı hilâl görülemezse —özellikle hava kapalıysa— ertesi günün Şaban’ın 30’u mu yoksa Ramazan’ın 1’i mi olduğu konusunda şüphe oluşabilir. İşte bu tereddütlü güne “Yevmü’ş-Şekk” (Şüphe Günü) denir.
Burada temel ilke şudur: “Şüphe ile yakîn (kesin bilgi) ortadan kalkmaz.”
Yani hilâl kesinleşmeden Ramazan başlamış sayılmaz.
Sünnetin Açık Uyarısı
Resûlullah ﷺ bu konuda net bir ölçü koymuştur: “Ramazan’ı bir veya iki gün önceden oruç tutarak karşılamayın. Ancak bir kimse âdet edindiği bir orucu tutuyorsa, o gün de orucunu tutsun.” (Sahih al-Bukhari, Savm 14; Sahih Muslim, Sıyâm 21) Bu hadis sahih olup fıkhî hükmün temel dayanağıdır.
Ayrıca sahabeden Ammâr b. Yâsir (r.a.) şöyle demiştir: “Kim şek günü oruç tutarsa, Ebü’l-Kasım’a isyan etmiştir.” Hasen kabul edilmiştir. Tirmizi Bu ifade, meselenin sahabe nezdinde de ciddiyetle ele alındığını gösterir.
Şek Günü Orucu Caiz midir?
A) Ramazan Niyetiyle Tutmak
“Eğer Ramazan başlamışsa bu Ramazan orucu olsun” niyetiyle tutmak: Çoğunluk mezhebe göre haramdır. Çünkü bu, farz ibadetin başlangıcına ihtiyat adı altında ekleme yapmaktır. İbadete şüphe karıştırmak doğru görülmemiştir.
B) İhtiyat Niyetiyle Tutmak
“Ne olur ne olmaz, Ramazan ise boşa gitmesin” düşüncesiyle oruç tutmak da doğru değildir. Bu yaklaşım sünnete uygun görülmemiştir.
C) Nafile veya Alışkanlık Orucu
Hadiste geçen istisna önemlidir: “Ancak âdet edindiği bir orucu varsa…”
Örneğin: Pazartesi–Perşembe orucu - Eyyâm-ı Bîd (her ayın 13–14–15’i) Bu günlerden birine denk gelirse: Tutmak caizdir. Yasak kapsamına girmez.
Mezheplerin Özeti
Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî Mezhebi : Şek günü Ramazan niyetiyle oruç tutmak haramdır. Çünkü bu, Ramazan’ı “ihtiyat” adı altında öne almaktır.
Hanefî Mezhebi: Ramazan niyetiyle tutulmaz. Ancak nafile niyetiyle tutulabilir. Sonradan Ramazan olduğu anlaşılırsa, tutulan oruç Ramazan yerine geçer.
Neden Yasaklanmıştır?
1. Farz ile Nafileyi Karıştırmamak
Ramazan orucu farzdır ve başlangıcı ilâhî ölçüye bağlıdır. İnsan ihtiyatıyla genişletilemez.
2. Sınırları Koruma İlkesi
İbadette hudut önemlidir. Sünnetin koyduğu sınırı aşmak, zamanla bid‘ate kapı aralayabilir.
3. Ümmetin Birliği
Hilâlin tespiti bireysel kanaatle değil, yetkili mercilerin veya ilim ehlinin kararıyla belirlenir. Aksi hâlde toplum içinde ihtilaf ve karmaşa oluşur.
Sonuç
Kesin bilgi gelene kadar Şaban’da olduğumuz kabul edilir. Şüphe ile farz başlatılmaz. Alışkanlık orucu yoksa, o gün oruç tutmayıp Ramazan’ı beklemek sünnete daha uygundur. Şek günü meselesi bize şunu öğretir: İbadet sadece niyetle değil, sınır bilinciyle de yapılır. Sünnet, kulluğun ölçüsüdür; ihtiyat adı altında o ölçüyü aşmak değil, ona teslim olmak esastır.
إرسال تعليق
İçinizde olan güzellik her zaman yazılarınıza ve dilinize aşkla dökülsün...