Verilen Sözün Bedeli

 

Hudeybiye Antlaşması’nın en ağır imtihanı olan, sadakat ile verilen söz arasında sıkışan o muazzam tabloyu, Ebu Cendel ve Ebu Basir’in sarsıcı hikâyesini senin için kaleme alıyorum.

Bu kıssa, sadece bir kaçış hikâyesi değil; bir davanın şerefini korumak için nelerin feda edilebileceğinin destanıdır.

---

Verilen Sözün Bedeli: Ebu Cendel ve Ebu Basir

Yıl miladi 628... Hudeybiye’de Müslümanlar ile Kureyşli müşrikler arasında bir antlaşma imzalanmaktadır. Antlaşmanın en ağır maddesi şudur: "Eğer Mekke’den bir kişi Müslüman olur da Medine’ye sığınırsa, geri iade edilecektir."

Tam o sırada, ayaklarında zincirlerin şakırtısı duyulur. Gelen, antlaşmayı imzalayan müşrik elçi Süheyl bin Amr’ın oğlu Ebu Cendel’dir. Mekke’de hapsedildiği zindandan kaçmış, kan revan içinde kendini Müslümanların arasına atmıştır. Babası Süheyl, antlaşma metnini göstererek "İlk iade edilecek kişi budur!" der. Hz. Muhammed (s.a.v.) mahzundur ama verilen söz namustur. Ebu Cendel’e, "Sabret, Allah sana ve senin gibilere bir çıkış yolu açacaktır" diyerek onu babasına geri teslim eder. Sahabe gözyaşları içindedir.

Kısa süre sonra Ebu Basir de Mekke’den kaçıp Medine’ye gelir. Mekkeliler onu geri almak için iki elçi gönderir. Peygamber Efendimiz, antlaşma gereği onu geri verir. Ancak Ebu Basir, yolda elçilerden birini etkisiz hale getirip tekrar Medine’ye döner. Efendimiz (s.a.v.) ona, "Anan ölsün, bu adam bir savaş kışkırtıcısıdır! Keşke yanında birileri olsaydı!" diyerek onu Medine’de tutamayacağını ima eder.

Ebu Basir mesajı alır. Ne Medine’ye girebilir (antlaşma bozulmasın diye), ne de Mekke’ye döner (işkence görmemek için). Gider, Mekke-Şam ticaret yolu üzerindeki İys denilen bölgeye yerleşir. Bir süre sonra Ebu Cendel de zindandan kaçıp ona katılır. Derken, Mekke’de baskı gören ne kadar Müslüman varsa oraya toplanır. Bir süre sonra bu grup, Mekke’nin ticaret kervanlarını geçilmez hale getirir.

Sonuç mu? Mekke müşrikleri bizzat elçi göndererek yalvarırlar: "Aman o maddeyi kaldırın, bu adamları Medine’ye alın, yeter ki ticaret yolumuz açılsın!" Rivayet edilir ki, peygamberimizin Medineye gelmeri için gönderdiği izin yazısı (Mektup) müslümanlara ulaştığında Ebu Basir ölüm döşeğinde bulunuyordu. Peygamberimizin mektubu elinde  iken vefat etti. Allah ondan raz olsun. 

---

Bu Kıssanın "Bilinç Kapıları" ve Derin Mesajları

Hikmet Boyutu	Detaylı Analiz
Ahde Vefa	Bir toplumun en büyük sermayesi güvendir. Peygamber Efendimiz, en zor anlarda bile verilen sözden dönmeyerek İslam'ın dürüstlük temelini atmıştır.
Üçüncü Yol	İnsan bazen iki çıkmaz arasında kalır. Ebu Basir, ne kuralı çiğnemiş ne de zulme boyun eğmiştir; zekasıyla "üçüncü bir yol" inşa etmiştir.
Sabrın Stratejisi	Ebu Cendel'in zincirler içinde geri dönüşü bir mağlubiyet değil, büyük zaferin (Mekke'nin Fethi) ilk adımıdır.
Bireysel İnisiyatif	Bazen bir kişi, koca bir ordunun veya devletin yapamadığını kendi kararlılığıyla başarabilir.

---

Tefekkür Notu

"Hayat bazen seni 'iki dar boğaz' arasına sıkıştırır. Bir yanda prensiplerin, diğer yanda özgürlüğün... Ebu Basir gibi, sistemi kilitlemeden ama haksızlığa da teslim olmadan kendi 'İys' durağını inşa edebiliyor musun?"