Sekiz Cümlede Kurtuluş

“Sekiz Cümlede Kurtuluş” Birinci Bölüm

Hak dostlarının büyüklerinden, hikmet ve marifet ehli olan Hatem el-Esamm Hazretleri yıllarca mürşidi Şakik el-Belhî Hazretlerinin hizmetinde bulundu. Yıllar geçti… Aylar yılları kovaladı… Sohbetler edildi… İlimler okundu... Nice hikmetler öğrenildi… Bir gün Şakik Belhî Hazretleri müridine sordu:

— "Ey Hatem! Söyle bakalım, ne zamandan beri benim sohbetimde bulunuyorsun?" Hatem Hazretleri edeple cevap verdi:

— "Otuz üç senedir efendim."

Şakik Hazretleri tekrar sordu:

— "Peki benden ne öğrendin? Bu kadar zaman içinde ne kadar faydalandın?" Hatem Hazretleri başını eğdi. Sonra sakin bir sesle dedi ki:

— "Sekiz cümle öğrendim. Onlarla amel edersem kurtulacağımı umuyorum."

Şakik Belhî Hazretleri hayret etti. Otuz üç yıl… Ve sekiz cümle… Dedi ki:

— "Ey Hatem!" Ben ömrümü senin terbiyene verdim. Sen benden sadece sekiz şey mi öğrendin?" Hatem Hazretleri tebessüm etti. Ve cevap verdi:

— "Ey üstadım! Kurtuluşun bu sekiz hakikatte olduğunu gördüm." Bunun üzerine Şakik Hazretleri buyurdu:

— "Öyleyse anlat bakalım."

Birinci Hikmet: Kabre Kadar Gelen Dost

Hatem Hazretleri dedi ki: "İnsanlara baktım. Herkes kendisine bir sevgili edinmiş. Kimisi malını seviyordu… Kimisi evladını… Kimisi makamını… Kimisi dostlarını… Fakat dikkatle baktığında hepsinin bir sınırı vardı. Bazıları ölüm anına kadar beraber kalıyordu. Bazıları kabre kadar eşlik ediyordu. Sonra dönüp gidiyorlardı. Kabirde insanı yalnız bırakıyorlardı. İşte o zaman düşündüm:

— "Öyle bir dost edinmeliyim ki beni kabirde de yalnız bırakmasın."

Aradım… Düşündüm… Ve buldum: Salih amel. Çünkü namaz… Sadaka… İhlas… Takva… Kulun ardından kabre giren tek servettir. Bu yüzden Allah'ın taatini kendime sevgili edindim. Şakik Hazretleri gözleri dolarak buyurdu: "Ne güzel dost bulmuşsun ey Hatem!"

İkinci Hikmet: Nefsin Zincirini Tutmak

Hatem Hazretleri devam etti: "İnsanlara baktım. Hepsinin nefsinin peşinden koştuğunu gördüm." Arzular... İstekler... Bitmeyen hevesler… Sonra şu ayeti düşündüm: "Kim Rabbinin huzurunda durmaktan korkar ve nefsini hevadan alıkoyarsa, onun varacağı yer cennettir." Bunun üzerine nefsimle mücadele etmeye başladım. Onun istediği her şeyi vermedim. Her arzunun peşinden gitmedim. Ve zamanla nefsim bana değil, ben nefsime hükmetmeye başladım.

Şakik Hazretleri buyurdu:

— "Allah bunu sana mübarek kılsın."

Üçüncü Hikmet: Tükenenle Tükenmeyen

Hatem Hazretleri dedi ki: “İnsanları gördüm. Dünya için çalışıyorlar. Biriktiriyorlar… Saklıyorlar… Övünüyorlar… Sonra şu ayeti düşündüm: "Sizin yanınızdaki tükenir; Allah katındaki ise bâkidir." İşte o zaman anladım ki: Kasalarda duranlar benim değildir. Allah için verilenler benimdir. Bu yüzden elimdeki birçok şeyi Allah yolunda harcadım. Onları ahiretime gönderdim. Çünkü dünya kasası boşalır. Ama Allah'ın hazinesi eksilmez.

Dördüncü Hikmet: Gerçek Şeref

Sonra dedi ki: "İnsanlara baktım. Kimisi soyuyla övünüyor. Kimisi makamıyla. Kimisi servetiyle. Kimisi kuvvetiyle. Sonra Kur'an'a baktım. Ve şu hakikati gördüm: "Allah katında en üstün olanınız, takvaca en ileri olanınızdır." İşte o gün anladım ki: Şeref makamda değildir. Şeref servette değildir. Şeref insanların alkışında değildir. Şeref Allah'ın razı olduğu kul olabilmektedir. Bu yüzden takvaya sarıldım.

Bunun üzerine Şakik el-Belhî Hazretleri sevinçle gülümsedi. Ve buyurdu:

— "Ey Hatem! Gönlümü ferahlattın. Devam et..."

Birinci Bölümden Gönül Hanesine Hikmetli Notlar

— Kabre kadar gelen dost çoktur; kabirde kalan dost salih ameldir.

— Nefsine hâkim olan, dünyaya hâkim olandan daha güçlüdür.

— Allah için verilen hiçbir şey kaybolmaz.

— İnsanların verdiği makam geçicidir; Allah'ın verdiği değer kalıcıdır.

"Ömrün sonunda insanın yanında ne malı kalır ne makamı; yalnızca Allah için yaşadığı hayat kalır."

Bu menkıbenin devamında Hatem Hazretleri'nin diğer dört hikmetini de aynı üslupla işleyebiliriz. Onlar da tevekkül, hasedi terk etmek, şeytanı gerçek düşman bilmek ve ölüme hazırlık gibi çok derin dersler içeriyor.

“Sekiz Cümlede Kurtuluş” (İkinci Bölüm)

Bir önceki hikmetleri dinleyen Şakik el-Belhî Hazretleri, saadetinden yerinde duramıyordu. Gönlü ferahlamıştı. Yüzünde memnuniyet ışıkları dolaşıyordu:

— "Ey Hatem! Devam et..." buyurdu. Bunun üzerine Hatem el-Esamm Hazretleri sözlerine devam etti.

Beşinci Hikmet: Hasedin Ateşini Söndürmek

— "Ey üstadım! İnsanlara baktım. Birbirlerine haset ettiklerini gördüm. Birisi malından dolayı kıskanılıyor… Birisi makamından dolayı… Birisi ilmiyle… Birisi güzelliğiyle… Kalpler ateş gibi yanıyor. Diller zehir saçıyor. Kardeş kardeşe kırılıyor.” Sonra Kur'an'a baktım. Ve Rabbimin şu hitabını gördüm: "Dünya hayatında onların geçimliklerini aralarında biz taksim ettik." O zaman anladım ki: Rızıkları dağıtan insanlar değildir. Makamları veren insanlar değildir. Nimetleri taksim eden Allah'tır. Benim nasibim bana gelecektir. Başkalarının nasibi de onlara… Bunun üzerine insanlara karşı hasedi bıraktım. Kimsenin malına göz dikmedim. Kimsenin nimetinden rahatsız olmadım. Allah'ın taksimine razı oldum. Ve gönlüm huzur buldu.

Şakik Hazretleri:

— "Ne güzel anlamışsın ey Hatem!" buyurdu.

Altıncı Hikmet: Gerçek Düşmanı Tanımak

Hatem Hazretleri devam etti: "Kâinata baktım. İnsanların birbirleriyle mücadele ettiğini gördüm. Kardeş kardeşe küs… Komşu komşuya kırgın… Dost dosta düşman… Bunun için nice gözyaşları dökülüyor. Nice yuvalar yıkılıyor. Nice kalpler kırılıyordu.” Sonra Kur'an'a baktım. Ve Rabbimin şu fermanını gördüm: "Şüphesiz şeytan sizin düşmanınızdır. Siz de onu düşman edinin." İşte o zaman anladım ki: Asıl düşman komşum değil… Kardeşim değil… Arkadaşım değil… Asıl düşman insanı Rabbi'nden uzaklaştıran şeytandır. O günden sonra onun vesveselerine karşı savaşmaya başladım. Ve insanlarla değil, nefsim ve şeytanla mücadele ettim.

Gönül Hanesine Bir Hikmet

Ey can! Şeytanın en büyük başarısı kendisini unutturup insanları birbirine düşürmesidir.

Yedinci Hikmet: Rızkın Sahibine Güvenmek

Sonra dedi ki: “İnsanlara baktım. Rızık endişesiyle ömür tükettiklerini gördüm. Kimisi sabahlara kadar çalışıyor… Kimisi korkudan uyuyamıyor… Kimisi harama giriyor… Kimisi zillete razı oluyor…” Bunun üzerine yine Kur'an'a baktım. Ve şu ayeti gördüm: "Yeryüzünde yürüyen hiçbir canlı yoktur ki rızkı Allah'a ait olmasın." İşte o zaman düşündüm: Koca filin rızkını veren Allah… Denizdeki balığın rızkını veren Allah… Toprağın altındaki karıncanın rızkını veren Allah… Beni mi unutacak? Bunun üzerine işimi Rabbime havale ettim. Çalıştım… Gayret ettim… Ama kalbimi rızka değil, rızkı verene bağladım. Ve gördüm ki Rabbim kulunu sahipsiz bırakmıyor.

Sekizinci Hikmet: Kabir Evini İmar Etmek

Sonra dedi ki: "İnsanların evlerini imar etmek için yıllar harcadıklarını gördüm. Evler yükseliyor… Duvarlar süsleniyor… Bahçeler kuruluyor… Fakat bir evi unutuyorlar. O da kabir evidir.” Ben düşündüm ki: Asıl uzun kalacağım yer orasıdır. Bu yüzden kabrimi imar etmeye çalıştım. Nasıl mı? Namazla… İhlasla… Sadakayla… Güzel ahlakla… Çünkü Rabbim buyuruyor: "İnsan için ancak çalıştığının karşılığı vardır." Oraya mal gitmeyecek. Makam gitmeyecek. Alkış gitmeyecek. Ancak amel gidecek.

Dokuzuncu ve Son Hikmet: Tevekkülün Zirvesi

Hatem Hazretleri son sözünü söyledi: "İnsanlara baktım. Kimisi malına güveniyor. Kimisi kuvvetine. Kimisi dostlarına. Kimisi makamına.” Ben ise Kur'an'a baktım. Ve Rabbimin şu vaadini gördüm: "Kim Allah'a tevekkül ederse, O ona yeter." İşte o gün karar verdim. Mal değil… Makam değil… İnsanlar değil… Ben yalnız Allah'a dayanacağım. Ve dedim ki:

— "Allah bana yeter. O ne güzel vekildir."

Bu sözleri işiten Şakik el-Belhî Hazretleri gözyaşları içinde buyurdu:

— "Ey Hatem!"

— "Kur'an'ın pınarından ne güzel içmişsin."

— "Bu söylediklerinle amel eden iki cihanda da kurtuluşa erer."

Son Hikmet: Ölümün Talibi

Meclis dağılmadan önce Hatem Hazretleri son bir söz daha söyledi:

— "Ey üstadım! Her şeyin bir talibi vardır. Benim talibim ise ölümdür." Bugün değilse yarın… Yarın değilse bir gün… Mutlaka gelecektir. Ne zaman geleceğini bilmiyorum. Bu yüzden düğün gününü bekleyen bir gelin gibi hazırlanmaya çalışıyorum. Çünkü Rabbim buyuruyor: "Her can ölümü tadacaktır."

İkinci Bölümün Gönül Hanesine Hikmetli Notlar

— Salih amel kabirde terk etmeyen tek dosttur.

— Nefsini yenen en büyük cihadı kazanmıştır.

— Hasedi söndüren, gönlünü huzurla doldurur.

— Gerçek düşman şeytandır; insanlar değil.

— Rızık Allah'ın teminatı altındadır.

— Kabir, dünyanın sonunda kurulacak ilk menzildir.

— Tevekkül, sebepleri bırakmak değil; kalbi Allah'a bağlamaktır.

— Ölümü unutmayan, hayatı daha güzel yaşar.

"Kur'an'ı okumak başka, Kur'an'ın gösterdiği gibi yaşamak başkadır. Hatem Hazretleri'nin sırrı, bildiğini hayatına dönüştürmesiydi."

KADİRİ YOLU