Namaz Vakitleri

 

İslam hukukunda namaz vakitleri, ibadetin geçerlilik şartı (şart-ı sıhhat) olan "vakit" unsurunu belirler. Dört mezhebin (Hanefi, Maliki, Şafii ve Hanbeli) bu konudaki yaklaşımlarını maddeler halinde inceleyelim:

---

1. Sünnet/Müstehap Olan Vakitler (En Faziletli Zamanlar)

Her namazın bir "ilk vakti" bir de "tercih edilen vakti" vardır.

• Sabah Namazı: 

* Hanefi: İsfâr (ortalığın aydınlanması) müstehaptır.

* Şafii, Maliki, Hanbeli: Tals (ortalık henüz karanlıkken) kılmak daha faziletlidir.

• Öğle Namazı: 

* Genel kural vaktin başında kılmaktır. Ancak şiddetli sıcaklarda İbrâd (sıcağın kırılmasını beklemek) dört mezhebe göre de sünnet/müstehaptır.

• Yatsı Namazı: 

* Vaktin ilk üçte birine kadar tehir edilmesi (geciktirilmesi) Hanefi ve Hanbeli'de daha faziletli görülürken, Şafii'de vaktin başı evladır.

---

2. Vakit İçinde Namazın Ne Zaman "Eda" Sayıldığı

Bir namazın "kaza" değil de "eda" (vaktinde kılınmış) sayılabilmesi için gereken asgari süre:

• Hanefi: Namazın iftitah tekbirini vakit çıkmadan almak yeterlidir (Sabah ve ikindi namazı istisnadır; sabah namazında güneş doğarsa, ikindide güneş batarsa namaz bozulur/kaza olur).

• Şafii, Maliki, Hanbeli: Bir namazın eda sayılabilmesi için en az bir rekatın vakit içinde tamamlanmış olması şarttır. Bir rekattan azı vakte denk gelirse, namazın tamamı kaza hükmündedir.

---

3. Vakit Konusunda İçtihat Etmek (Kendi Görüşüyle Amel Etmek)

Vakit belirtilerinin (güneşin konumu, gölge boyu vb.) gizli kaldığı durumlarda (kapalı hava, zindan vb.):

• İttifak: Kişi namaz vaktinin girip girmediği konusunda kendi belirtilerine dayanarak içtihat (tahmin) yapmalıdır.

• Sonuç: Eğer içtihat ederek namaz kıldıktan sonra vaktin girmiş olduğu anlaşılırsa namaz geçerlidir. Vakit henüz girmemişse namaz nafile olur, iade edilmesi gerekir.

---

4. Namazları Tehir Etmek (Geciktirmek)

Namazı vaktin sonuna kadar geciktirmek mazeretsiz olarak mekruhtur, ancak belirli durumlarda caiz veya vacip olur:

• Cem-i Takdim/Tehir: Şafii, Maliki ve Hanbeli'de yolculuk ve yağmur gibi mazeretlerle namazlar birleştirilerek tehir edilebilir.

• Hanefi: Sadece Hac'da (Arafat ve Müzdelife'de) namazlar birleştirilir. Bunun dışında namazın vakti çıkacak kadar tehir edilmesi haramdır.

• Mazeret: Uyku ve unutma durumunda tehir günah sayılmaz, hatırlayınca hemen kılınması gerekir.

---

5. Mekruh Olan Vakitler (Kerahat Vakitleri)

Güneşe tapanlara benzememek adına namaz kılmanın yasaklandığı veya mekruh olduğu vakitlerdir:

1. Güneş doğarken (Tam doğup bir mızrak boyu yükselene kadar).

2. Güneş tam tepedeyken (Zeval vakti).

3. Güneş batarken (Güneşin sararıp ferinin gittiği vakit).

Not: Hanefilere göre bu üç vakitte ne farz ne nafile ne de cenaze namazı kılınabilir. Sadece o günün ikindi namazı güneş batarken kılınmamışsa, vaktin hürmetine eda edilir.

---

6. Diğer Vakitlerde Nafile Kılmanın Mekruh Oluşu

Namazın kendisinin değil, sadece nafile (ek) namaz kılmanın mekruh olduğu zamanlardır:

- Sabah Namazı Farzından Sonra: Güneş doğana kadar nafile kılınmaz.

- İkindi Namazı Farzından Sonra: Güneş batana kadar nafile kılınmaz.

- Hutbe Okunurken: Cuma günü hatip minberdeyken nafile namaz kılmak mezheplerin çoğunda mekruhtur (Şafii'de sadece tahiyyetü'l-mescid kılınabilir).

---

7. Özet Tablo: Mezhepsel Farklar

Konu	Hanefi	Şafii / Maliki / Hanbeli
Sabah Namazı Fazileti	İsfâr (Aydınlık)	Tals (Karanlık)
Eda Sınırı	İftitah Tekbiri	En az bir rekat
İkindi Sonrası Nafile	Mekruh	Mekruh (Ancak sebeple nafileler Şafii'de caiz)