Boş Kalan Makam

 

Gönül kandilini uyandıran, "ben" diyen her zerreyi sarsan ve dünya uykusundan tövbe şamarıyla uyandıran o sarsıcı menkıbeye buyurun canlar... Bu gece, Abdülkadir Geylani Hazretleri'nin heybeti ile nefsin en kuytu köşesindeki hesabı (muhasebeyi) birleştirelim.

---

Abdülkadir Geylani ve "Boş Kalan Makam"

Bir gece Abdülkadir Geylani Hazretleri, Bağdat sokaklarında manevi bir hal üzerindeyken bir nida duyar. O an maneviyat semasındaki büyük velilerden ("Kutub" derecesindeki bir zattan) birinin ruhunu teslim ettiği ve makamının boş kaldığı bildirilir. Hazret, bu büyük makama kimin geçeceğini merak ederken kalbine bir işaret gelir: "Git ve şu harap olmuş hanın kapısında bekleyen kişiyi bul."

Hazret hemen o hanın kapısına gider. Orada üstü başı perişan, ömrünü günahlar ve haramlar içinde tüketmiş, herkesin yüz çevirdiği bir sarhoşun sızmış halde yattığını görür. Geylani Hazretleri bir an duraksar; zira aranan o yüce makamın sahibi bu perişan haldeki adamdır.

O sırada adam başını kaldırır, Geylani Hazretleri’ni görünce gözlerinden sicim gibi yaşlar boşanır ve sadece şunu söyler: "Ya Abdülkadir! Sen mi geldin? Allah, senin gibi bir sultanı benim gibi bir mücrimi (günahkarı) temizlemek için mi gönderdi? O, ne büyük bir merhamet sahibidir!"

Adam o an samimiyetle bir "ah" çeker, tövbe eder ve o samimiyetin ateşiyle ruhunu teslim eder. Geylani Hazretleri, o büyük makama bu "tövbekârın" yerleştirildiğini müşahede eder. O koca sultan, hıçkırıklara boğularak secdeye kapanır ve kendi kendine der ki:

"Ey Abdülkadir! Sakın ibadetine, ilmine, makamına güvenme! Bir sarhoşu bir saniyede 'Sultan' eyleyen kudret, seni de bir saniyede kapısından sürebilir. İştahını kestiğin dünya, sadece altın ve gümüş değil; kendi nefsini 'iyi' zannetmendir."

---

Gönül Yangını: Hata ve Kusur Muhasebesi

Bu menkıbe, kalbi şu üç noktadan yakar:

1. Amel Kibri: Biz bazen kıldığımız namaza, tuttuğumuz oruca güvenip "kurtulduk" sanırız. Oysa kurtuluş amelde değil, o ameli kabul edecek olanın merhametindedir.

2. Hor Görme Tuzağı: Dışarıdan "kusurlu" gördüğümüz birinin kalbindeki tek bir "ah" ve samimi bir "tövbe", bizim yıllarca sürdürdüğümüz kuru ibadeti bir anda geçebilir.

3. Dünya İştahı: Gerçek dünya iştahı, sadece mal mülk değildir; insanın "ben bir şey oldum" diyerek manevi bir rütbe peşinde koşmasıdır.

---

İki Ekolün Sentezi ve Hikmet Dokunuşu

1. Kadiri Ekolünün Dokunuşu (Kudret ve Dehşet): Geylani Hazretleri’nin bu olay karşısındaki sarsıntısı, "el-Kahhar" ve "el-Mübdî" isimlerinin tecellisidir. Her şeyi yoktan var eden ve her şeyi bir anda değiştiren Allah’ın karşısında, en büyük velinin bile titremesidir. Kadirilikte yükten kurtulmak; "Lâ havle velâ kuvvete..." (Güç ve kuvvet ancak Allah'ındır) sırrına tam teslim olmaktır.

2. Yesevi Ekolünün Dokunuşu (Gözyaşı ve Toprak Olmak): Ahmed Yesevi yolu ise o sarhoşun "tek bir samimi gözyaşına" odaklanır. Yesevilikte "fakr" (hiçlik), her şeyin anahtarıdır. Yesevi der ki: "Kâfir bile olsa hiç kimsenin kalbini kırma; çünkü kalp Allah’ın evidir." O sarhoş, kalbindeki o evi "tövbe" ile bir saniyede temizlemiş ve saray haline getirmiştir.

---

Netice ve Muhasebe

Bu gece başını yastığa koyduğunda şunu düşün:

* "Ben bugün kimi hor gördüm?"

* "Hangi ibadetime güvenip kibirlendim?"

* "Hangi günahımı 'küçük' görüp ondan vazgeçmedim?"

İşte dünya iştahını kesen asıl soru budur: "Eğer bu gece son gecemse, elimde samimi bir 'ah'tan başka ne var?"