KADİRİ YOLU

  Tasavvufta Ri‘âyet: Edep, Takva ve Murakabe Ekseninde Kulluk Şuuru Tasavvufta Ri‘âyet , kulun Allah’ın emir ve yasaklarını yalnız şeklen değil, kalben ve süreklilikle gözetmesi , her hâl ve durumda edep, dikkat ve sorumluluk bilinciyle yaşaması demektir. Ri‘âyet; ibadeti korumak, ahlâkı muhafaza etmek ve kalbi ilâhî huzurda tutma şuurudur.

  Zevk, Şürb, Reyy Ne demektir? Sufiler bahsedilen bu kavramlar için manevi doyum ve kanma halleridir demişlerdir. Bu kavramlar, sufilerin ilahi tecelli, keşif ve varidatlarından tadıp hissettikleri ve yorumlamada kullandıkları kelimelerdir.  Zevk , Ardı ardına çakıp geçen şimşeklerin biraz kalışı sırasında Hakk’ı Hak ile görmektir. Nur şimşeklerinin kalışı biraz daha uzarsa salik, şühud makamına ortalar ki buna  şürb  denir. Tecelli daha da devam edip şühud makamının  sonuna gelinirse o hale  reyy  (suya  kanma, doyma) denilir. Bu haller salikin sırrının, ağyardan (Hak’tan başka şeylerden) temizliği derecesine göredir. Kulun hayatını halis bir niyetle ve şuurlu bir müslüman olarak yaşama gayreti, onun kalbi hayata ait manaları tatmasına vesile olur. Bir sonraki adımda, karşılarına çıkan mertebelere vefayla yükselmeleri söz konusu olur ki bu, önceden sadece tatmış oldukları hakikatleri adeta yudumlamaya başlamaları manasındadır. En sonunda ise ken...

  Müsâmere  Zikrin unutulmaya yüz tuttuğu bir anda gizli bir yolla içten gelen ikaz.  Ruzbari şöyle demiştir: Safayı aşkıma nazladım ki dalları Aşk ateşidir ve susuzluğu da ateşi.   Meşayihten birisine müsamere sorulduğunda şöyle cevap verdi: “İçerdeki sırların sürekliliğiyle beraber ruha gelen serzenişin yüklenerek devam etmesidir.” Kalbin ve ruhun Rabbine yalvarmasıdır. Kul, kalbini istila eden zikir lezzetiyle, Rabbine o derece yakınlık ve öylesine bir huzur duyar ki diliyle değil fakat gönlüyle âdeta O’nunla konuşur. Kâh özür diler, kâh övgü söyler, kâh: “Senden başka Tanrı yoktur” der. Bunlar bir zorlama ile değil, kendiliğinden kalbinden geçer. Bu gizli konuşma ve yalvarma, bu manevi üns, salikin hal ve makamı olur. Peygamber (s.a.v.):  “ İhsan , Allah’ı görüyormuşsun gibi O’na  ibadet  etmendir”  (1)  Sözleriyle bu hâle işaret buyurmuştur. Nasıl ihsan derecesinde kul, Allah’ı görür gibi olursa, O’na münacatı da karşılıklı konuşur ...

Tebettül Ne Demektir? Tebettül; Sözlükte “kesilmek, kopmak, uzaklaşmak” anlamına gelir. Kur’ân-ı Kerîm’de “kişinin her şeyden uzaklaşarak kendini tamamen Allah’a vermesi ve bütünüyle O’na yönelmesi” manasında kullanılmıştır. “Rabbinin adını an. Bütün varlığınla O’na yönel.” (el-Müzzemmil 73/8). Bu ayetle Peygamber (Sav)'e bütün gönlü ile Allah’a yönelmesi emredilmiştir. Her şeyden soyutlanıp yalnız Allah’a yönelmek tecrid-i mahd’dır. Tasavvuf ehli dünyadan ve dünya nimetlerinden uzak durmayı tercih etmişler, kulluğu tam olarak gerçekleştirebilmek için mâsivâyı bırakıp bütünüyle Allah’a yönelmeyi gerekli görmüştür. Nefis için en büyük şeref Allah’a zoraki değil gönülden ve sevgi ile kulluk etmektir. Gerek bilgi, zevk ve hal bakımından Allah’a gönülden sevgi ile itaat eden kul, tebettül ve tecrid-i Mahd makamına ulaşmış olur. Abdürrezzâk el-Kâşânî, tebettül kavramının kayıtsız şartsız mâsivâdan tecridi ifade ettiğini belirterek avamın tebettülünü “insanlardan bir beklenti içinde olma...

Murû’et (Mürüvvet) Ne Demektir? Mer kökünden fu’ûlet vezninde masdar olan Murû’et tam mânâsiyle erkeklik, yiğitlik demektir. Biz Türkçede buna mürüvvet diyoruz. Mürüvvetin hakikati nefsin, insanı hayvandan ve şeytandan ayıran insanlık sıfat ve meziyetleriyle donanmasıdır. Nefsin üç daiyesi (eylem etkeni) vardır.    Bir insanı kibir, hased, saldırganlık, bozgunculuk gibi şeytan ahlakıyla vasıflanmaya çağırır. Biri yemek, içmek, çiftleşmek gibi hayvan ahlakı ile vasıflanmaya çağırır. Biri de ihsân, nasihat, iyilik, şefkat, ilim, ibadet ve benzerleri gibi melek ahlâkıyla vasıflanmaya çağırır.   İşte mürüvvetin hakikati, hayvan ve şeytan ahlâkına çağıran etkenleri  dinlemeyip melek ahlakına çağıran üçüncü etkene uymaktır. İlk iki etkenin  emrine girmek, mürüvvet ahlakına terstir. İnsanlık, mürüvvet ve fütüvvet hep ilk iki etkene isyan edip üçüncü etkene uyma çabasından ibarettir. Seleften biri şöyle demiş: Allah meleklere  sadece akıl vermiş, şehvet vermemiştir...

  Tafviz ve Teslim  Tafviz tevekkülün ruhu ve özüdür. Ebu Abdillah el-Herevi diyor ki: “Bu, tevekkülden daha ince bir işarete ve anlama sahiptir. Çünkü tevekkül, sebebin vukuundan sonra, tafviz ise sebebe başvurmadan öncedir. Bu, tam istislamdır. Tevekkül, tafvizin bir dalıdır” Medaricu’s-salikin: 2/137-138. Bütün işleri Allah’a havale etmek, seçimi O’na bırakmak ve O’nun yaptığını gönülden kabul etmek olan tafviz, gerçekten tevekkülün ruhu ve özüdür. Bu, tıpkı zayıf, aciz çocuğun, her işini şefkat ve merhametine, korumasına güvendiği babasına bırakmasına benzer. Çünkü o, babasının seçiminin, yönetiminin, kendi kendisini yönetmesinden daha çok kendisine yararlı olduğunu; babasının, kendisini kendisinden daha iyi koruduğunu bilir. Bundan dolayı işlerini ona bırakır, rahat eder. Demek ki tafviz, kulun kendi gücünden ve hareketinden çıkıp her işini sahibine bırakmasıdır. Ebu Abdullah el-Herevi’nin, tırnak içine aldığımız sözlerini bu şekilde açıklayan İbn Kayyim el-Cevziyye,...

  Kurb ve Bu’d ne demektir: Kurb, Allah’a yakınlık, bu’d ise O’ndan uzak kalmadır. Allah’a yakınlığın ilk mertebesi, bütün vakitleri O’na ibadetle doldurmaktır. O’ndan uzaklık ise, O’na muhalefet, emrini tutmamak suretiyle ruhun kirlenmesidir. Bu’d’un evveli, tevfîkten uzak kalmadır. Zaten tevfîkten, yani Allah’ın desteğinden uzaklaşan kimse, tahkikten de uzaklaşmış demektir. O halde Allah’ın emirlerine sarılmak, yasaklarından kaçınmak lazımdır ki, Cenabı Hak o kulu yakınına çeksin.  Nitekim Peygamber (s.a.v.), Allah’tan haber vererek buyurmuştur ki:  “Bana yaklaşanlar, benim kendilerine farz kıldığım eylemleri yapmakla yaklaştıkları kadar başka hiçbir şeyle yaklaşamazlar. Kul, nafile ibadetlerle de bana yaklaşmaya devam eder. O kadar ki beni sever, ben de onu severim. Ben onu seversem, onun işiten kulağı gören gözü olurum. Benimle görür, benimle işitir…. Buhari Rikak: 38 Kul, önce iman, tasdik ve amel ile Allah’a yaklaşır, sonra son derecesinin hakikatine erer....