Namazın Rükünleri ve Fıkhî Yapısı
Namaz, belirli rükünlerin (temel taşların) bir araya gelmesiyle oluşan bütüncül bir ibadettir.
1. Hanefîlere Göre Namazın Rükünleri ve Vacipleri
Hanefî fıkhında "Farz" ve "Vacip" ayrımı çok keskindir.
* Rükünler (Farzlar): İftitah tekbiri, Kıyam, Kıraat, Rükû, Sücud (Secde) ve Ka'de-i Ahîre (Son oturuş).
* Vacipler: Fatiha okumak, zamm-ı sure eklemek, rükünler arası sıraya (tertip) uymak, tadil-i erkâna riayet etmek ve namaz sonunda selam vermektir. Vacip terk edilirse namaz bozulmaz ama sehiv secdesi gerekir; kasten terk edilirse namazın iadesi gerekir.2. Diğer Mezheplere (Şafiî, Malikî, Hanbelî) Göre Rükünler
Diğer üç mezhepte farz ve vacip ayrımı namaz içinde hemen hemen yoktur (Hanbelîlerde bazı farklar hariç). Onlara göre rükünler daha fazladır:
* Şafiîlerde: Niyet, tertip ve namazdan çıkış selamı da birer rükündür (toplam 13 rükün).
* Malikîlerde: Niyet ve namaz sonunda sağa selam vermek rükündür.3. Üzerinde İttifak Edilen Rükünler
Dört mezhep de şu altı rüknün namazın temel direği olduğu konusunda müttefiktir:
1. İftitah Tekbiri (Başlangıç).
2. Kıyam (Ayakta durmak).3. Kıraat (Kur'an okumak).
4. Rükû.
5. Secde.
6. Son Oturuş.
4. Namazda Kıyam Konusu
Kıyam, gücü yeten için farz namazlarda rükündür.
* Hükmü: Ayakta duramayacak kadar hasta veya ayakta durması hastalığını artıracak olanlar oturarak kılabilirler.
* Nafilelerde: Nafile namazlarda kıyam rükün değildir; kişi gücü yetse de oturarak kılabilir (ancak sevabı yarıya düşer).5. Gücü Yetenin Kur'an Okuması (Kıraat)
* Hanefî: En az üç kısa ayet veya bir uzun ayet okumak farzdır. Fatiha okumak vaciptir.
* Cumhur (Şafiî, Malikî, Hanbelî): Fatiha okumak her rekatta başlı başına bir rükündür; Fatiha’sız namaz geçerli olmaz.6. Besmele Çekmek
* Şafiî: Besmele, Fatiha’nın bir ayetidir. Fatiha başında okunması farzdır ve sesli namazlarda sesli okunur.
* Hanefî ve Hanbelî: Besmele ayettir ancak Fatiha’dan bağımsızdır. Sessiz okunması sünnettir.* Malikî: Farz namazlarda Fatiha'dan önce Besmele okunması mekruhtur.
7. İmama Uyan Kişinin Kur'an Okuması
* Hanefî: İmamın kıraati cemaat için yeterlidir. Cemaat imamın arkasında hiçbir şey okumaz, sadece dinler.
* Şafiî: İmama uyan kişi de hem sessiz hem sesli namazda Fatiha okumak zorundadır.* Malikî ve Hanbelî: Sesli namazlarda imamı dinler, sessiz namazlarda kendisi okur.
8. Rükû ve 9. Her Rekatta Secde Etmek
* Rükû: Sırtın düzleşeceği kadar eğilmek rükündür.
* Secde: Alnın (Hanefî dışındaki üç mezhepte burunla birlikte) yere değmesi rükündür. Her rekatta iki secde yapmak ittifakla farzdır.10. İki Secde Arasında Oturmak (Celse)
* Hanefî: Bu oturuş vacip/sünnet arası değerlendirilir.
* Cumhur (Şafiî, Malikî, Hanbelî): İki secde arasında tam olarak doğrulup oturmak bir rükündür. Yapılmadığında namaz batıl olur.11. Son Oturuşta Teşehhüt Miktarı Oturmak
Namazın sonunda "Ettehiyyâtü" duasını okuyacak kadar oturmak rükündür.
* Hanefî: Sadece bu kadar oturmak farzdır, teşehhüt duasını okumak vaciptir.12. Teşehhüt Oturma Şekli
* Hanefî ve Hanbelî: Sol ayağı yere yatırıp üzerine oturmak, sağ ayağı dikmek (İftiraş).
* Şafiî: Son oturuşta kalçayı yere koyup ayakları sağ taraftan çıkarmak (Teverrük).* Malikî: Her oturuşta tevertex oturmak.
13. Son Teşehhütte Salavat Getirmek
* Şafiî ve Hanbelî: Son oturuşta Peygamberimize (s.a.v.) salavat getirmek (Allahümme Salli/Barik) namazın bir rüknüdür.
* Hanefî ve Malikî: Salavat getirmek sünnettir.14. Selam Vermek
* Hanefî: Namazdan selamla çıkmak vaciptir. "Esselâm" kelimesini söylemekle namazdan çıkılır.
* Cumhur: Sağa selam vermek rükündür. Şafiî'de ikinci selam sünnet, birincisi rükündür.
Yorum Gönder
İçinizde olan güzellik her zaman yazılarınıza ve dilinize aşkla dökülsün...