Tekbir Çeşitleri

 

İslam fıkhında "Tekbir" (Allahu Ekber demek), Allah'ın yüceliğini ikrar etmenin en veciz yoludur. İbadetlerin başlangıcından günlük hayatın şaşkınlık anlarına kadar geniş bir yelpazede kullanılan tekbir çeşitlerini, dört mezhebin yaklaşımlarıyla aşağıda detaylandırılmıştır.

---

İslam Fıkhında Tekbir Çeşitleri ve Hükümleri

1. İftitah Tekbiri (Başlangıç Tekbiri)

Namaza başlarken alınan ilk tekbirdir. Namazın dışındaki şartlarından (başlangıç) ziyade, namazın içindeki rükünlerinden (başlangıç rüknü) kabul edilir.

* a- Hükmü Nedir? Dört mezhebin ittifakıyla Farzdır. Bu tekbir alınmadan namaza girilmiş sayılmaz.

* b- Uygulaması:

1. Hanefî: Başparmaklar kulak yumuşağına değecek şekilde eller kaldırılır.

2. Şâfiî ve Hanbelî: Eller omuz veya kulak hizasına kadar kaldırılır, avuç içleri kıbleye bakar.

3. Mâlikî: Eller omuz hizasına kadar kaldırılır.

* c- Şartları:

1. Vakit: Farz namazlarda vaktin girmiş olması.

2. Kıyam: Gücü yetenin ayaktayken alması.

3. Lafız: "Allahu Ekber" şeklinde olması (Hanefîlerde tazim ifade eden "Allahü'l-Azîm" gibi lafızlar da yeterli sayılsa da sünnete aykırıdır).

4. Niyet: Tekbir ile niyetin birbirine bitişik olması.

2. İntikal Tekbirleri

Namazın içindeki rükünler arasındaki geçişlerde (rükûya giderken, secdeye giderken, secdeden kalkarken) alınan tekbirlerdir.

– Hanefî, Şâfiî, Mâlikî: Bu tekbirler sünnettir.

– Hanbelî: İntikal tekbirleri vaciptir. Bilerek terk edilirse namaz bozulur, unutulursa sehiv secdesi gerekir.

3. Zevâid Tekbirleri

Bayram namazlarında, normal namaz tekbirlerine ilave olarak alınan fazladan tekbirlerdir.

– Hanefî: Birinci rekatta Sübhâneke’den sonra 3, ikinci rekatta rükûdan önce 3 olmak üzere toplam 6 tekbir vaciptir.

– Şâfiî: Birinci rekatta 7, ikinci rekatta 5 tekbir sünnettir.

4. Ezan ve Kamet Tekbirleri

– Ezan: Dört mezhebe göre ezanın başında 4 defa "Allahu Ekber" denir (Mâlikîlerde 2 defa denmesi de bir rivayettir).

– Kamet: Namazın başladığını bildiren tekbirlerdir. Hanefîlerde ezan gibi 4, Şâfiî ve Mâlikîlerde 2 defa söylenir.

5. Teşrik Tekbirleri

Kurban Bayramı'nın arefe günü sabah namazından başlayıp, bayramın dördüncü günü ikindi namazına kadar (toplam 23 vakit) farz namazlardan sonra getirilen tekbirdir.

– Lafzı: "Allâhü ekber Allâhü ekber, Lâ ilâhe illallâhü vallâhü ekber. Allâhü ekber ve lillâhi'l-hamd."

– Hükmü: Hanefîlerde vacip, diğer mezheplerde kuvvetli sünnettir.

6. Kurban Tekbirleri

Kurban kesilirken söylenen tekbirdir.

– Hükmü: Hayvanı keserken Besmele çekmek (Bismillâhi Allâhü Ekber) Hanefî, Mâlikî ve Hanbelîlerde şart/vacip; Şâfiîlerde ise sünnettir. Tekbir, bu zikrin tamamlayıcısı ve Allah'ın izniyle kesildiğinin ilanıdır.

7. Taaccub ve Hayret Tekbirleri

Müslümanların şaşırtıcı, sevindirici veya muazzam bir olay karşısında "Allahu Ekber" diyerek tepki vermeleridir.

– Kökeni: Sahabe-i Kiram, önemli bir müjde aldıklarında veya hayret verici bir durumla karşılaştıklarında topluca tekbir getirirlerdi (Örneğin; Hayber'in fethinde veya Efendimiz'in (s.a.v.) bir mucizesi görüldüğünde).

– Amacı: Her türlü güç ve şaşkınlık karşısında asıl büyük olanın ancak Allah olduğunu hatırlamak ve O'nu tesbih etmektir.

---

Bu konu hakkındaki yazı, tekbirin sadece bir kelime değil, bir Müslümanın hayatının her anını kuşatan bir tevhid ilanı olduğunu özetlemektedir.