Kabir ehlinden yardım istemek

 

Kabir ehlinden (vefat etmiş kişilerden) yardım isteme meselesi, İslam düşünce tarihinde hem itikadi hem de fıkhi açıdan üzerinde en çok konuşulan, hassas dengeleri olan bir konudur. Bu konuyu Ehl-i Sünnet alimlerinin genel kabulleri ve Kur'an-ı Kerim'in tevhid vurgusu ışığında üç ana başlıkta inceleyebiliriz:

1. Yardım İstemede Temel Kural (İstiane)

İslam'ın temel rüknü olan Tevhid inancına göre, gerçek anlamda yardım edici (Muin) ve her şeye gücü yeten yalnızca Allah’tır. Günde en az 40 defa Fatiha Suresinde okuduğumuz "Yalnız Sana ibadet eder ve yalnız Senden yardım dileriz" ayeti, bu konudaki en temel esastır.

* Doğrudan Yardım İstemek: Ölmüş birinden, tıpkı hayattaymış gibi "Bana çocuk ver, beni iyileştir, borcumu öde" gibi Allah’ın kudretinde olan şeyleri istemek, İslam alimlerinin büyük çoğunluğu tarafından tevhid inancına aykırı görülmüştür. Çünkü ölü, kendi başına bir tasarruf gücüne sahip değildir.

2. Tevessül ve Şefaat Kavramı

Kabir ziyaretlerinde yapılan uygulama genellikle "yardım istemek" ile "aracı kılmak" (tevessül) arasında bir çizgidedir.

* Tevessül: Bir kulun, Allah katında değerli olduğuna inandığı bir veli kulu veya Peygamberi aracı kılarak; "Allah'ım, bu salih kulunun Senin katındaki hatırı için bana yardım et" demesidir. Bu, yardımı doğrudan ölüden değil, yine Allah'tan istemek olduğu için birçok alim (özellikle Hanefi, Maliki ve Şafii ekolleri) tarafından caiz görülmüştür.

* Şefaat Talebi: "Ey Allah’ın kulu, benim için Allah’a dua et" şeklinde, kabirdeki kişinin ruhundan dua istemek de bazı alimlerce caiz görülse de; bu durumun avam halk tarafından "ölüden mucize beklemek" şekline dönüşmesi tehlikesine karşı uyarılarda bulunulmuştur.

3. Kabir Ziyaretinin Sahih Amacı

Peygamber Efendimiz (s.a.v.) başlangıçta kabir ziyaretini yasaklamış, ancak Tevhid inancı kalplere yerleşince şu buyruğu vermiştir: "Sizi kabirleri ziyaretten men etmiştim; artık onları ziyaret edebilirsiniz. Çünkü bu ziyaret size ahireti hatırlatır." (Müslim, Cenâiz, 106) Bu hadis ışığında ziyaretin amacı şunlar olmalıdır:

1. İbret Almak: Dünyanın geçiciliğini ve ölümü hatırlamak.

2. Ölüye Dua Etmek: Kabirdekine rahmet dilemek, onun adına istiğfar etmek (önceki konuşmalarımızda geçtiği üzere).

3. Hürmet: Salih zatların hatırasına ve İslam'a hizmetine hürmeten selam vermek.

---

Sonuç Olarak :

"Kabir ziyareti, ölüden bir şey istemek için değil; ölüye dua etmek ve kendi akıbetimizi düşünmek için bir vesiledir. Tevhid inancının özü; sığınılacak, yardım istenecek ve el açılacak yegane makamın Allah olduğunu bilmektir. Peygamberi"nin İbn Abbâs"a, “Bir şey isteyeceğin zaman veya yardım dilediğinde Allah"tan iste.” şeklindeki nasihati de tevhid dinine bağlı her Müslüman için önemli bir düstur niteliğindedir. Salih kullar ancak sevilir, örnek alınır ve dualarda şefaatlerine nail olmak için Allah'a yalvarılır. Şu hâlde meşru ziyarette dirinin ölüye muhtaç olması, ondan bir talepte bulunması söz konusu olamaz. Buna rağmen muteber hiçbir hadis kaynağında yeri olmamakla beraber, “İşlerinizde zorlandığınız zaman kabir ehlinden yardım dileyiniz.” sözü, hadis adı altında yaygınlık kazanmıştır hatta bazı türbelerin giriş kapılarının kitabelerine nakşedilmiştir. Unutulmamalıdır ki; kabirdeki bir veli zat ne kadar yüce olursa olsun, o da Allah'ın rahmetine muhtaç bir kuldur." Türbe ziyareti şirk sebebi değildir. Yukarıda bahsedildiği gibi yapılan ziyaret üç amaç doğrultusunda olursa hataya düşülmeyecektir inşallah.