Dört Mezhebe Göre Hayız ve Temizlik Hükümleri Özeti

 

Dört Mezhebe Göre Hayız ve Temizlik Hükümleri Özeti

İslam hukukunda (Fıkıh), kadının fercinden gelen kanlar; Hayız (sağlık halinde, düzenli adet), İstihaze (hastalık/damar kanaması) ve Nifas (doğum sonrası) olarak üçe ayrılır ve her birinin hükmü farklıdır.

I. Hayızın Tanımı ve Müddetleri

Hayız, Kur'an ve Sünnetle sabit, kadının belirli yaşlar arasında gördüğü, genellikle siyaha çalan sıcak ve koyu renkli kandır.

A. Hayızın Asgari ve Azami Süresi

Mezhep	Asgari Süre (Minimum)	Azami Süre (Maksimum)
Hanefî	3 gün 3 gece	10 gün 10 gece
Mâlikî	İbadetler için sınırı yoktur (bir an dahi olabilir).	Duruma göre değişir (Mübtede için 15 gün, Mu'tade için adete 3 gün eklenir).
Şâfiî	1 gün 1 gece (24 saat)	15 gün 15 gece
Hanbelî	1 gün 1 gece (24 saat)	15 gün 15 gece

B. Temizliğin Asgari Süresi (İki Hayız Arası)

Mezhep	Asgari Süre	Azami Süre
Cumhur (Çoğunluk - Hanefî, Mâlikî, Şâfiî)	15 gün	Sınır Yoktur
Hanbelî	13 gün	Sınır Yoktur

C. Yeis Yaşı (Adetten Kesilme)

Mezhep	Yeis Yaşı
Hanefî	55 yaş
Mâlikî	70 yaş (50-70 arası soru sorulur)
Şâfiî	Sınır yok (çoğunlukla 62 yaş kabul edilir)
Hanbelî	50 yaş

II. Gebe (Hamile) Kadın ve Hayız

• Hanefî ve Hanbelî: Hamile kadın hayız görmez. Gördüğü kan, hayız değil, istihaze kanıdır ve ibadetleri terk etmez.

• Mâlikî ve Şâfiî (Yeni Görüş): Hamile kadın bazen hayız görebilir.

III. Kanın Renkleri ve Temizliğin Alâmeti

• Renkler: Hayız günlerinde görülen siyah, kırmızı, sarı, bulanık, yeşilimtırak ve toprak rengi kanların hepsi hayız kabul edilir.

• Temizliğin Alâmeti: Kanın tamamen kesilmesi veya halis beyaz akıntı (Kassa-i Beyza) görülmesidir. Temizlik halinden sonra görülen sarılık ve bulanıklık ise hayız sayılmaz.

IV. Kanın Kesilmesi ve Tekrar Başlaması (Neka)

Hayız günleri içinde kanın kısa süre kesilip (Neka) tekrar başlaması halinde mezhepler iki farklı metod kullanır:

1. İtibâr (Sahb) Görüşü (Hanefî ve Şâfiî): Hayızın asgari ve azami sınırları içinde, iki kan arasındaki temizlik süresi (Neka), hayız olarak kabul edilir ve kadın hayızlı hükmünü alır. (Hanefîler Ebu Yusuf'un kolaylaştırıcı görüşünü esas alır.)

2. Telfik (Ekleme) Görüşü (Mâlikî ve Hanbelî): Kanın görüldüğü günler birbirine eklenir (Telfik edilir). Kan görülmeyen günler ise sahih bir temizlik kabul edilir. Bu sürelerde kadın gusleder, namaz kılar ve diğer ibadetlerini yapar. (Hanbeliler, ihtilafı gidermek için bu temizlik süresinde ilişkiden kaçınmayı mekruh sayar.)

Bu temel farklılıklar, fakihlerin ayet ve hadisleri yorumlaması ile o dönemdeki kadınların durumlarını incelemeye (İstikra/Örf) dayanmaktadır.