İslam Ne Demektir

İslam, kelime anlamı itibarıyla Arapça "s-l-m" kökünden türemiş olup "barış, esenlik, boyun eğmek, teslim olmak ve itaat etmek" demektir. Dini bir terim olarak ise; Allah’ın tebliğ edilmesi için peygamberleri aracılığıyla gönderdiği son ilahi nizamı kalben tasdik edip bunu yaşantıyla hayata geçirmektir.

İslam dini; inanç, ibadet, ahlak ve muamelat (sosyal ilişkiler) olmak üzere hayatın tüm alanlarını kuşatan bütüncül bir sistemdir.

1. İslam’ın Temel Boyutları (Çeşitli Tarifler)

İslam alimleri ve kutsal metinler ışığında İslam, farklı yönleriyle şu şekillerde tarif edilmiştir:

- İnanç Boyutu (İman): İslam’ın temeli, Allah’ın varlığına ve birliğine, meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine, ahiret gününe ve kadere (hayır ve şerrin Allah’tan olduğuna) inanmaktır.

- Amel ve Eylem Boyutu (İslam/İbadet): Kalpteki inancın dışa vurumu olan pratik uygulamalardır. Kelime-i şehadet getirmek, namaz kılmak, zekat vermek, oruç tutmak ve hacca gitmek bu boyutu oluşturur.

- Ahlak Boyutu (İhsan): Hz. Muhammed’in (s.a.v.) "İhsan, Allah’ı görüyormuş gibi ibadet etmektir; sen O’nu görmesen de O seni kesinlikle görmektedir" hadisiyle tarif ettiği, insanın iç dünyasını ve ahlakını güzelleştiren boyuttur.

- Vahiy dili üzere gelen Allah’ın emir ve yasaklarına teslim olmaktır. Kim bütün işlerinde yüzünü ve kalbini Allah’a teslim ederse, işte o müslüman olan odur. 

2. Ayet ve Hadislerle İslam’ın Delillendirilmesi

İslam’ın tanımı ve sınırları bizzat Kur'an-ı Kerim ayetleri ve Hz. Muhammed’in (s.a.v.) sünneti (hadisleri) ile çizilmiştir.

Kur'an-ı Kerim'den Deliller

- Teslimiyet ve Din Olarak İslam:

"Şüphesiz Allah katında din İslam’dır." (Ali İmran Suresi, 19)

- Kulluk ve Hayatın Gayesi:

"Ben cinleri ve insanları, ancak bana kulluk/ibadet etsinler diye yarattım." (Zâriyât Suresi, 56)

İlahi Rıza ve Tamamlanma:

"Bugün sizin için dininizi kemale erdirdim, üzerinize olan nimetimi tamamladım ve sizin için din olarak İslam’ı seçtim." (Maide Suresi, 3)

Sünnetten (Hadislerden) Deliller

- Cebrail Hadisi (İslam’ın Çatısı): Hz. Ömer’in rivayet ettiği meşhur Cebrail hadisinde Hz. Muhammed (s.a.v.) İslam’ı şöyle tarif etmiştir: İslam; Allah’tan başka ilah olmadığına ve Muhammed’in Allah’ın Resulü olduğuna şehadet etmen, namazı dosdoğru kılman, zekatı vermen, ramazan orucunu tutman ve yoluna gücün yeterse Kabe’yi haccetmendir." (Müslim, İman, 1)

- Muaviye b. Hayda (ra) Resulullah (Sav) şöyle dedi: “Allah için, Allah'ın seni bize neyle gönderdiğini soruyorum? Resulullah (Sav): “İslam ile…” buyurdu. “İslam'ın alametleri nedir?” dedim. “Kendimi Allah'a teslim ettim, demen ve ondan başkasıyla ilişkini kesmen. Namazı kılman ve zekat vermendir. Müslümanın her şeyi, rızası olmadan Müslümana haramdır. Onlar biri birilerine yardım eden iki kardeştirler. İslam'a girdikten sonra müslüman, müşrikten ilişkisini keser ve müşrikler topluluğundan tamamen ayrılarak müslümanlar topluluğuna katılır.” buyurdu.

- Resulullah (Sav) şöyle buyurdu: “İslam: Allah'tan başka ilah olmadığına ve Muhammed'in onun kulu ve Resulü olduğunu şehadet etmen, Namaz kılman, zekat vermen, Ramazan orucunu tutman ve ona yol bulabilirsen beyti haccetmendir.” (Buhari, Müslim, Ebu Davud, Tirmizi, Nesai)

3. İslam’ın Ana Unsurları (Uygulama Tarifleri)

İslam’ın pratik hayatta nasıl yaşanacağını özetleyen iki temel çatı vardır:

A. İslam’ın Şartları (Temel Pratikler)

1- Kelime-i Şehadet: "Eşhedü en la ilahe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abduhu ve resuluh" diyerek Allah’ın birliğini ve Hz. Muhammed’in elçiliğini kabul etmek.

2- Namaz: Günde beş vakit Allah ile kurulan manevi bağ ve ibadet köprüsü.
3- Zekat: Malın belirli bir kısmının (nisap miktarı) yoksullara ve ihtiyaç sahiplerine verilmesiyle sağlanan toplumsal adalet köprüsü.
4- Oruç: Ramazan ayında yeme, içme ve nefsi arzulardan belli bir süre imtina ederek iradeyi eğitmek ve empati yeteneğini geliştirmek.
5- Hac: Maddi ve fiziki imkanı olanların, ömründe bir kez Kabe’yi ve mukaddes mekanları ziyaret etmesi.

B. İmanın Şartları (İnanç Esasları)

1. Allah’a inanmak

2. Meleklerine inanmak
3. Kitaplarına inanmak (Tevrat, Zebur, İncil, Kur'an)
4. Peygamberlerine inanmak
5. Ahiret gününe (Ölüm sonrası diriliş, hesap, cennet ve cehennem) inanmak
6. Kadere (Hayır ve şerrin Allah’tan olduğuna) inanmak

4. İslam’ın Amaçları (Makasıd-ı Şeria)

İslam tarif edilirken onun insanlığa sunduğu evrensel hedefleri göz ardı edemeyiz. İslam alimleri, dinin temel gayesinin beş temel değeri korumak olduğunu belirtmişlerdir:

- Canın Korunması: Yaşama hakkının kutsaniyeti ve dokunulmazlığı.

- Aklın Korunması: Aklı ve sağlığı zararlı maddelerden (alkol, uyuşturucu vb.) koruma prensibi.
- Dinin Korunması: İnanç özgürlüğü ve ilahi mesajın muhafazası.
- Neslin Korunması: Aile kurumunun meşruiyetle desteklenmesi ve gelecek nesillerin ahlaki ve fiziksel sağlığı.
- Malın Korunması: Mülkiyet hakkı, hırsızlığın yasaklanması ve adil kazanç yolları.