İnşallah’ın İtibarı

 

Kıymetli okuyucumuz İnşallah nasıl kullanılmalı diye sormuşsunuz, "İnşallah" kelimesi bugün ne yazık ki modern dünyanın "anlam aşınmasına" uğrattığı, içi boşaltılmış bir mühür haline getirildi. Bir dervişin teslimiyet nişanı olması gereken bu kelime, bazen bir kaçış rampası, bazen de nezaketli bir "hayır" deme biçimine dönüştü.

"İnşallah"ın hakikatini ve suiistimal edildiği noktaları Geylânî heybeti ve Yesevî hikmetiyle harmanlayan bir yazı okuyalım.

---

İnşallah: Bir Teslimiyet Mühürü Mü, Bir Kaçış yolu Mu?

"İnşallah" demek, "Eğer Allah dilerse" (İn-şâ-Allah) demektir. Bu kelime, kulun kendi iradesinin üzerine ilahî iradeyi koyması, yani "Ben plan yaparım ama hüküm O’nundur" diyerek aradan çekilmesidir. Ancak bu muazzam Tevhid mührü, yanlış ellerde bir "illüzyon" aracına dönüşebilir.

1. "İnşallah" Nasıl Kullanılmalıdır? (Edeb ve İstikamet)

Kur'an-ı Kerim, bu kelimenin kullanım kılavuzunu Kehf Suresi'nde (23-24. ayetler) net bir şekilde çizer: "Hiçbir şey için 'Bunu yarın yapacağım' deme; ancak 'Allah dilerse (İnşallah) yapacağım' de."

* Geleceğe Dair Kararlılık: Bir işe azmettiğinde, kendi gücüne güvenmek yerine Allah’ın yardımını talep etmek için söylenir. Bu, dervişin "Vekil olarak Allah yeter" duruşudur.
* Edep ve Mütevazılık: "Ben yaparım" kibrini kırmak, "O dilerse muvaffak olurum" tevazusuna bürünmek için kullanılır.
* Yesevî Hikmetiyle: Bu kelimeyi söylerken kalbin de dile eşlik etmesi gerekir. Sadece dilde kalan bir "İnşallah", "Özün Özü"ne (Lübbü’l-Lübb) ulaşmamış bir kabuktan ibarettir.

---

2. "İnşallah" Nerede Kullanılmamalıdır? (3 Büyük Hata)

"Mankurtlaşan" zihinlerin en büyük tuzağı, kutsal kavramları kendi tembelliklerine kılıf yapmalarıdır. İşte "İnşallah"ın kirletildiği o noktalar:

A. Kibar Bir "Hayır" Olarak Kullanmak (Erteleme Hastalığı)

Birine "Hayır" diyemediğimizde veya bir işi yapmaya niyetimiz olmadığında "İnşallah" demek, mukaddes bir kelimeyi yalanımıza ortak etmektir.

Uyarı: Yapmayacağın bir iş için "İnşallah" demek, hem kul hakkına girmek hem de ilahî iradeyle alay etmektir. Geylânî Hazretleri’nin o sarsılmaz dürüstlüğü, niyetin ve sözün bir olmasını emreder.

B. Gayrimeşru İşlerde Kullanmak

Haram olan veya Allah’ın razı olmadığı bir eylem için "İnşallah" denilemez.

* Hatalı Kullanım: "İnşallah şu kumarı kazanırım" veya "İnşallah şu yalanım ortaya çıkmaz."

* Hakikat: Allah, razı olmadığı bir şeyin murad edilmesine bu mührün vurulmasını kabul etmez. Bu, "Musa'nın Asası"nı sihirbazların oyununa alet etmeye çalışmaktır.

C. Tedbiri Terk Edip Sorumluluktan Kaçmak

"Arabanın kapısını kilitlemedim ama İnşallah çalınmaz" demek, tevekkül değil, cehalettir.

* Doğru Formül: Önce deveyi bağlamak (Tedbir), sonra Allah'a ısmarlamak (İnşallah/Tevekkül).

* Yesevî Öğretisi: Çalışmadan beklemek, dervişlik değil, miskinliktir. "İnşallah", gayretin bittiği yerde başlayan bir teslimiyettir; gayretin yerine geçen bir mazeret değildir.

---

3. Farkındalık Notu: Sırrın Sırrında "İnşallah"

Sırrın sırrına ulaşan bir salik bilir ki; "İnşallah" demek, sadece bir kelimeyi telaffuz etmek değildir. O, "Allah’ın iradesinden başka bir irade yoktur" (Lâ fâile illâllah) hakikatini kalbe nakşetmektir.

Durum	Yanlış Kullanım (Mankurtluk)	Doğru Kullanım (Hikmet)
Söz Verme	"İnşallah" diyerek baştan savmak.	"İnşallah" diyerek Allah’ı şahit tutmak.
Niyet	Niyetsizce ağız alışkanlığı.	Kalben tasdik ederek iradeyi O'na bırakmak.
Sorumluluk	İşten kaçmak için bahane.	Elinden geleni yapıp sonucu O'na bırakmak.

Son Söz:

"İnşallah" derken; dilin Geylânî gibi keskin, kalbin Yesevî gibi teslim olsun. Kelimeyi bir kalkan gibi kullanma; onu bir anahtar gibi kullan ki, "Sır" kapıları sana açılsın.

---