Uhud'da Bir Ahit Duası

 

Uhud’un o en çetin, kılıçların kalkanlara çarptığı, zihinlerin ve kalplerin imtihandan geçtiği dehrî anında, Hz. Sa‘d bin Ebî Vakkâs ile Hz. Abdullah bin Cahş (r.anhümâ) arasında geçen o buluşma; tasavvuf tarihinin ve sahabe ikliminin en sarsıcı, en yürek yakan manevi sahnelerinden biridir.

Bu iki yiğidin bir kayanın dibine çekilip sırayla dua etmesi ve birbirlerinin duasına "amin" demesi, kulun Rabbine olan teslimiyetinin hangi doruklarda yaşanabileceğinin resmidir.

Gelin bu muazzam anı, aramızdaki o hakikat odaklı, derin ve sarsıcı üslupla işleyelim:

Uhud Kayalığında Bir Ahit: Sa‘d bin Ebî Vakkâs ve Abdullah bin Cahş’ın Duası

Uhud Meydanı kaynıyordu. İslam ordusunun çetin bir imtihandan geçtiği, ölümün rüzgâr gibi esip savrulduğu o kızıl günde, Hz. Sa‘d bin Ebî Vakkâs (r.a.) bir an soluklanmak için durduğunda, yanına Hz. Abdullah bin Cahş (r.a.) sokuldu.

Gözlerinde dünya hırsından arınmış, vuslat aşkıyla yanan garip bir parıltı vardı. Elinden tutup Sa‘d’ı kalabalıktan uzaklaştırarak sakin bir kayanın dibine çekti ve tarihe geçecek o teklifi yaptı:

— Ey Sa‘d! Gel seninle şöyle bir kenara çekilelim; önce ben dua edeyim, sen “âmin” de! Sonra sen dua et, ben senin duana “âmin” diyeyim...

Sa‘d bin Ebî Vakkâs (r.a.) bu samimi teklife boyun eğdi: "Peki, öyle olsun" dedi.

1. Sa‘d’ın Duası ve Dünya Mizanı

Önce Hz. Sa‘d ellerini açtı. Kalbinden geçen o insani ama mert arzuyu Rabbine fısıldadı:

“Allah’ım! Bugün karşıma çok kuvvetli, çetin ve zorlu kâfirler çıkar. Onlarla kıyasıya vuruşayım, hepsini dize getireyim, zafer kazanıp gazi olarak geri döneyim!”

Abdullah bin Cahş (r.a.) bütün kalbiyle, sarsılmaz bir ihlasla bu duaya “Âmin!” dedi.

2. Abdullah bin Cahş’ın Duası ve Şehadet İştiyakı

Sıra Abdullah bin Cahş’a (r.a.) gelmişti. Ellerini semaya kaldırıp öyle bir dua etti ki, bunu yıllar sonra o günü anlatan Hz. Sa‘d’ın bile yüreği titreyerek hatırlayacaktı:

“Allah’ım! Beni de çok güçlü, çok çetin düşmanlarla karşılaştır. Kıyasıya çarpışalım... Ama sonra ya Rab, o düşman beni şehit etsin! Bununla da yetinmeyip karnımı yarsın, burnumu ve kulaklarımı kessin!

Ve ben o hâlde, kana boyanmış olarak senin huzuruna çıktığımda, Sen bana sorduğunda ki: ‘Ey kulum Abdullah! Sana verdiğim bu azaları ne yaptın? Burnun, kulağın nerede?’

Ben de Sana boynum bükük şöyle diyeyim: ‘Ey Rabbim! Sen bunları bana emanet etmiştin, lakin ben onları dünyada hakikatiyle koruyamadım, günahlarla kirletmekten hayâ ettim. Sağlam bir şekilde huzuruna getirmeye utandım! Onun için onları Senin yolunda, Habibinin sevdası uğrunda feda ettim, buralarda bıraktım...’ Sen de bana ‘Doğru söyledin kulum’ de ve beni bağışla ya Rab!”

Hz. Sa‘d sonradan itiraf edecekti: "İçimden o duaya amin demek hiç gelmiyordu; çünkü çok ağırdı, çok büyük bir fedakârlık istiyordu. Fakat ona önceden söz verdiğim için istemeye istemeye ‘Âmin’ dedim..."

3. Ahidin Hakikate Dönüştüğü An: Uhud'un Sonucu

Dua bitti. Kılıçlar kınından sıyrıldı, iki yiğit yeniden o kızıl cehennemin ortasına, meydanın en ön saflarına atıldı. İkisi de önlerine gelenle aslanlar gibi çarpışıyordu. Abdullah bin Cahş, şehadet aşkıyla düşman saflarını yarıyor, adeta ölüme koşuyordu. Savaşın en kızgın anında kılıcı kırılmış, Peygamber Efendimiz (s.a.v.) ona mucize olarak bir hurma dalı uzatmış, o dal Allah’ın izniyle keskin bir kılıca dönüp düşmanı biçmişti.

Ancak günün sonuna doğru, Abdullah bin Cahş (r.a.) arzu ettiği o kutlu makama, şehadete erişti. Savaş bittikten sonra cesedini bulan Hz. Sa‘d, gördüğü manzara karşısında donakaldı.

Abdullah, gerçekten de dua ettiği gibi şehit edilmişti; müşrikler onun kulaklarını ve burnunu kesmiş, bir ipte sallandırıyorlardı. Hz. Sa‘d gözyaşları içinde kendi kendine mırıldandı:

“Vallahi onun duası benimkinden çok daha hayırlıymış! O, Allah katındaki en yüce makamı seçti ve rızasına erdi...”

Gönül Hanesine Hikmetli Notlar

1. Duanın da En Hayırlısı "Rıza ve Teslimiyettir": İnsan dünya hayatında zafer, ganimet, sıhhat ve rahat isteyebilir (Sa‘d’ın duası gibi). Lakin asıl marifet, dünyayı bir utanç vesilesi değil, Hakka varan bir köprü bilip tüm varlığını O'nun yolunda feda edebilmektir (Abdullah’ın duası gibi).

2. Kardeşin Duasına "Âmin" Demek: Müminin mümin kardeşi için yaptığı hayırlı, hatta nefsine ağır gelen fedakârlık dolu dualara bile gönülden "âmin" diyebilmesi, o yoldaki yoldaşlığın en saf göstergesidir.

3. Uhud’un Gerçek Kahramanları: Su üstünde yürümek ya da havada uçmak değil; Uhud kayalığında başını toprağa koyarken "Yarabbi, emanetini tertemiz getiremedim, yolunda feda ettim" diyebilecek bir iman cesaretine sahip olmaktır asıl keramet!